ÖZET
EPC (Engineering, Procurement, Construction) ve EPCM (Engineering, Procurement, Construction Management), kompleks projelerin veya geniş tesislerin inşası amacıyla akdedilen sözleşme modelleridir. Bu iki sözleşme modeli; kapsam, nitelik, süre, bedel gibi noktalarda birbirinden ayrılarak iş sahiplerinin farklı taleplerine cevap verebilmektedir. Makalemizde; bu sözleşme modellerinin özellikleri, kullanım amaçları ve farkları ele alınmakta, bu farkların iş sahibi ve yüklenici nezdinde doğurduğu risk ve sorumluluklar doğrultusunda iş sahibi tarafından sözleşme modeli seçiminin ne şekilde yapılabileceğinden ve bu seçimin inşa sürecine etkilerinden söz edilmektedir. Makalenin temel amacı; talep edilen projenin tamamlanması yolunda EPC ve EPCM Sözleşme modellerinden hangisinin, iş sahibinin talepleri, mevcut durum ve söz konusu projenin niteliği dikkate alınarak iş sahibi bakımından daha elverişli olabileceğini göstermektir.
I. GİRİŞ
Günümüz dünyasında, gelişen teknolojiyle beraber ilerleyen üretim, sanayi, enerji, altyapı, telekomünikasyon, nakliyat gibi sektörlerde kompleks projelerin veya geniş tesislerin inşasına ihtiyaç artmaktadır. Bu ihtiyaca cevap vermek adına dizayn ve inşa alanında farklı sözleşme modelleri kullanılmaktadır. Engineering, Procurement, Construction “EPC” ve Engineering, Procurement, Construction Management “EPCM” Sözleşme modelleri bunlar arasında en yaygın olanlardandır1. EPC Sözleşmeleri dilimize “Mühendislik, Tedarik, İnşaat Sözleşmeleri”; EPCM Sözleşmeleri ise “Mühendislik, Tedarik, İnşaat Yönetimi Sözleşmeleri” olarak çevrilmektedir. EPC ve EPCM Sözleşme modellerinin ortak amacı, iş sahibi tarafından inşası talep edilen projenin tamamlanmasıdır. Modeller arasındaki fark, temelde projenin tamamlanma sürecindeki risk ve sorumluluğun dağılımıdır. EPC Sözleşme modelinde, EPC Yüklenicisi risk ve sorumluluğun tamamını üstlenerek belirli bir sürede anahtar teslim bir sonuç taahhüt eder. Buna karşılık, EPCM Sözleşme modelinde; EPCM Yüklenicisi bir sonuç taahhüt etmek yerine, projenin inşa sürecinde danışmanlık hizmeti vermektedir. İş sahibinin talepleri ve öncelikleri doğrultusunda sözleşme modeli seçiminde yol göstermek amacıyla aşağıda iki sözleşme modelinin özelliklerinden ve birini diğerinden ayıran noktalardan bahsedilmiştir.
II . EPC SÖZLEŞMELERİ
EPC Sözleşmeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında bir eser sözleşmesidir2. Bir tarafta, sözleşme konusu olan projenin (eser) inşa edilmesini talep eden iş sahibi; diğer tarafta ise bu eseri meydana getirmeyi taahhüt eden EPC Yüklenicisi vardır. Projenin inşası sürecinde iş sahibinin akdettiği tek sözleşme, karşı tarafı EPC Yüklenicisi olan EPC Sözleşmesi olmaktadır. EPC Yüklenicisi şirket ise tasarım, mühendislik, inşa, tedarik gibi projenin tamamlanması yolunda gerekli işlerin yapılması amacıyla yüklenici, alt yüklenici ve tedarikçilerle çeşitli sözleşmeler akdeder3. EPC Sözleşme modeline ilişkin düzenlemelere FIDIC (International Federation of Consulting Engineers) Silver Book kapsamında da yer verilmektedir.
Hem akdedilme amacı hem de eser sözleşmesi niteliği gereği EPC Sözleşmeleri anahtar teslim sözleşmelerdir ve EPC Yüklenicisi, ortaya çıkan tesisin çalışma kapasitesine ve verimliliğine ilişkin garanti verir4. Anahtar teslim tarihi taraflarca belirlenir ve genellikle spesifik bir tarih veya belirli süre söz konusudur. EPC Yüklenicisi, EPC Sözleşmesi’nde kararlaştırılan sürenin sonuna kadar belirlenen kapasite ve performansta çalışır halde bulunan bir tesisi iş sahibine teslim etmeyi taahhüt eder5. Bu taahhüt, EPC Yüklenicisi’nin sözleşme tahtındaki temel yükümlülüğünü teşkil eder.
EPC Sözleşmesi’nin tarafları iş sahibi ile EPC Yüklenicisi iken, projenin inşasına ilişkin yüklenici, alt yüklenici ve tedarikçilerle yapılan diğer tüm sözleşmelerin tarafı EPC Yüklenicisi’dir. Yüklenici, alt yüklenici ve tedarikçilerle yapılacak olan sözleşmelerde; bedel, süre, koşul, teminat, gibi hükümleri düzenlemeye ve bu alt sözleşmelerde karşı tarafların yükümlülüklerini EPC Sözleşmesi’ne uygun sürede yerine getirmelerini sağlamaya ilişkin sorumluluk, EPC Yüklenicisi’nin üzerindedir. Bunlara ek olarak, alt sözleşmelerin akdedileceği tarafları, işi zamanında ve layıkıyla tamamlamak için gerekli niteliğe haiz kişilerden seçmek de bu sorumluluğun önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Bu durumda, EPC Yüklenicisi’nin inşaat sözleşmelerine ilişkin tecrübesinin rolü olacaktır.
EPC Sözleşmesi’ne konu olan kompleks projenin tamamlanması yolunda yapılacak her türlü akdin tarafı olması sebebiyle EPC Yüklenicisi, bu sözleşmelerden doğabilecek risklerin tamamını da üstlenen taraf olmaktadır. Yüklenici, alt yüklenici ve tedarikçilerle yaşanabilecek sorunlar, işlerin ifasında oluşabilecek gecikme, kusur, tesisin tamamlanmış haliyle EPC Sözleşmesi’nde taahhüt edilenin altında kapasite veya verimlilikle çalışması gibi durumlarda iş sahibinin yegâne muhatabı EPC Yüklenicisi olacaktır. Alt sözleşmelerin hiçbirine taraf olmayan iş sahibi, bunlardan kaynaklı herhangi bir zararın meydana gelmesi halinde taleplerini EPC Yüklenicisi’ne yöneltecektir.
EPC Sözleşmeleri’nde sözleşme bedeli, projenin zamanında ve kararlaştırılan performansta tamamlanması karşılığında ödenecektir6. Bu bedel, genellikle sözleşmenin imzalandığı sırada belirlenir ve sabittir, buna “götürü bedel” denir. Sözleşme bedelinin imza tarihinde belirlenebilir olmadığı durumlarda, bedelin belirlenebilir olduğu zamana kadar geçerli olan tahmini bir bedel üzerinden sözleşme akdedilir. Götürü bedel belirlendiği durumda iş sahibinin proje kapsamında talep edeceği her türlü değişikliğe ilişkin risk ve bedel değişikliği iş sahibinin üstünde olacaktır. Bu nedenle sözleşme bedelinin belirlendiği sırada mümkün olduğunca detaylı ve kesin bir dizayn sunmak, başta belirlenen bedelin esas bedele yakınlığını artıracaktır. Bunun yanında, sözleşme bedelinin imza tarihinde veya sözleşme süresi içerisinde belirlenmemesi halinde “maliyet artı kâr” şeklinde bir ödeme yolu da tercih edilebilir. Bu yolla yüklenici, alt yüklenici ve tedarikçilerle akdedilen sözleşme bedellerine ek olarak taraflarca kararlaştırılacak ek bir ödeme iş sahibi tarafından EPC Yüklenicisi’ne yapılacaktır.
Projenin tamamlanması sürecindeki olası risklere veya tamamlandıktan sonra kararlaştırılanın altında çalışma kapasitesi olması gibi durumlara karşı EPC Sözleşmesi kapsamında iş sahibi, EPC Yüklenicisi’nden sözleşmenin toplam bedeli üzerinden belirlenecek bir tutarda teminat talep eder. Teminat; kompleks projenin mühendislik, dizayn veya inşası, tedarik edilen malzemenin kalitesi, tamamlanan tesisin verimliliği gibi farklı aşamalarda ortaya çıkabilecek her türlü eksiklik ve kusuru kapsamaktadır. İş sahibi, sorunun hangi aşamada veya hangi yüklenici, alt yüklenici ya da tedarikçiden kaynaklandığı fark etmeksizin ortaya çıkan zararının karşılanmasını EPC Yüklenicisi’nden talep edebilecektir. Daha önce de bahsedildiği gibi, EPC Yüklenicisi, iş sahibinin yegâne muhatabıdır ve kusur iş sahibinden kaynaklanmadığı sürece her türlü sorumluluk EPC Yüklenicisi’nin üzerindedir7.
FIDIC Silver Book, EPC Sözleşmeleri kapsamında ortaya çıkması muhtemel sorunlara karşı iş sahibi için dört mekanizma düzenlemiştir. Öncelikle, tekrar belirtmek gerekir ki EPC Sözleşmeleri’nin niteliği gereğproje kapsamında ortaya çıkan hata, ayıp, gecikme gibi durumlara ilişkin sorumluluk EPC Yüklenicisi’nin üzerindedir. Burada ele alınan dört durum FIDIC kapsamında ayıpların giderilmemesi ve bazı istisnai hallerde iş sahibine tanınmış haklardır. EPC Yüklenicisi’nin sorumluluğu burada bahsedilenlerle sınırlı değildir. Silver Book kapsamında iş sahibine tanınan haklardan ilki, EPC Sözleşmeleri’ne konu olan kompleks projelerde kritik öneme sahip olan gecikme durumuna ilişkindir. Silver Book, gecikilen gün bazında gecikme cezasının EPC Yüklenicisi tarafından iş sahibine ödenmesini öngörmüştür8. EPC Yüklenicisi’nin verdiği bir diğer taahhüt ise Sözleşme’de kararlaştırılana paralel performans garantisidir. Silver Book madde 12.4 uyarınca, bu taahhüdün karşılanmaması (veya madde uyarınca karşılanmış sayılmaması) halinde EPC Yüklenicisi, iş sahibi nezdinde ortaya çıkan zararının tazminiyle yükümlüdür. Üçüncü olarak FIDIC, ortaya çıkan ayıbın makul sürede EPC Yüklenicisi tarafından gereği gibi giderilmemesi halinde işveren için seçimlik haklar düzenlemiştir. Bunlar; masrafları EPC Yüklenicisi’nin üstünde olmak kaydıyla ayıbın işveren tarafından giderilmesi, sözleşme bedelinin düşürülmesi ve sözleşmenin ayıbın kapsamına bağlı olarak işin ilgili kısmının veya tamamının sona erdirilmesidir. Son olarak, iş sahibine, Silver Book madde 15’te belirtilen şartların gerçekleşmesi halinde sözleşmeyi fesih hakkı tanınmıştır. Bu hak, on dört gün önceden EPC Yüklenicisi’ne bildirilmesi halinde kullanılabilir ve sonrasında iş sahibi, işi kendisi tamamlayabilir veya bir başka yüklenici tarafından tamamlanmasını sağlayabilir9. Buna ek olarak, iş sahibine işin, iş sahibi veya bir başkası tarafından devam ettirilmemek üzere kesin olarak sonlandırılması şartıyla herhangi bir sebebe dayanmaksızın fesih hakkı da tanınmıştır10. Tüm bu çözüm yollarına ek olarak, Silver Book, 7.5. maddesi ile iş sahibine projeyi ret imkânı tanımıştır. Bu hak, onarım talebine alternatif olarak düzenlenmiştir. Projenin ayıplı veya sözleşmede kararlaştırılandan farklı şekilde yapılması ve bu durumun verilen süre içerisinde EPC Yüklenicisi tarafından düzeltilmemesine bağlı olarak, söz konusu kusurların EPC Yüklenicisi’ne bildirilmesi yoluyla iş reddedilebilmektedir11. İş sahibine tanınan bu hak, kullanılması durumunda EPC Yüklenicisi’ni zor durumda bıraktığından, genellikle EPC Sözleşmeleri’nde hariç tutulmaktadır.
III. EPCM SÖZLEŞMELERİ
EPCM Sözleşmeleri, Türk Borçlar Kanunu’nun 393. maddesinde tanımlanan hizmet sözleşmesi niteliğindedir. Bu kapsamda iş sahibi; EPCM Yüklenicisi ile projenin mühendislik, tedarik, inşaat gibi sözleşmelerinin yönetimi ve projenin koordine edilmesi konularında hizmet almak üzere sözleşme akdetmektedir12. Belirtmek gerekir ki, FIDIC kapsamında EPCM Sözleşme modelinin standart bir formu bulunmamakla beraber EPCM Sözleşmesi’nin bir inşaat sözleşmesi olmadığı açıktır. Ancak bu modelin tam anlamıyla tanımlandığı bir kaynak mevcut değildir. Konuya ilişkin açıklamalar EPC ve EPCM Sözleşme modellerinin karşılaştırılması ve EPCM Yüklenicisi’nin yükümlülükleri üzerinden yapılmaktadır13. Bu durum karışıklığa sebep olabilse de EPCM Yüklenicisi’nin sözleşme tahtında iş sahibine karşı sorumluluğunun proje dizaynını geliştirmek ve inşaat sürecini iş sahibi adına yönetmek olduğunu söylemek yerinde olacaktır.
EPCM Yüklenicisi; danışmalık, mühendislik, tasarım, inşaat yönetimi ve yapım sonrası süreç yönetimi hizmetleri vermektedir. Söz konusu projenin tamamlanması yolunda gerekli tüm işlere ilişkin yapılacak sözleşmelerin tarafı iş sahibi olacaktır14. Bu modeldeki yönetim yükümlülüğü iş sahibinin yüklenici, alt yüklenici ve tedarikçiler ile akdedeceği çeşitli sözleşmelerin uygunluğunu ve işlevselliğini denetlemeyi kapsamaktadır15. Dolayısıyla EPCM Sözleşmesi tahtında herhangi bir teslim veya yükümlülüklerin ifasına ilişkin süre taahhüdü söz konusu olmamaktadır.
Tesisin tamamlanmasına ilişkin akdedilecek her türlü sözleşme; iş sahibi ile yüklenici, alt yüklenici ve tedarikçiler arasında akdedileceğinden, EPCM Yüklenicisi’nin bu sözleşmeler kapsamında herhangi bir yükümlülüğü bulunmayacaktır. Dolayısıyla, her bir sözleşme kapsamındaki risk ve sorumluluk iş sahibinin üzerinde olacaktır. EPCM Yüklenicisi’nin yükümlülüğü ise iş sahibinin sözleşme imzalayacağı kişilerin seçimi, ihale hazırlığı ve bu kişilerin koordine edilmesidir16.
EPCM Sözleşme modeline ilişkin sözleşme bedelinin ödenmesi için genellikle iki yol izlenmektedir. Bunlardan ilki, EPCM Yüklenicisi’ne peşin yapılan bir miktar ödemeye ek olarak aylık sabit ödeme yapılması; ikincisi, bir miktar peşin ödemeye ek olarak inşaatta belirli aşamaların tamamlanması üzerine ek ödeme yapılmasıdır17. Sözleşmeye ilişkin talep edilecek teminat tutarı, ilgili sözleşme bedeli üzerinden hesaplanmaktadır. EPCM Sözleşme modelinde de teminat, EPCM Sözleşme bedeli üzerinden hesaplanacak olup iş sahibinin diğer yüklenici, alt yüklenici veya tedarikçilerle akdedeceği sözleşme bedelleri EPCM Yüklenicisi’nden talep edilebilecek teminattan bağımsızdır. Bu durumda her bir sözleşmeden temin edilen teminat bedeli, projenin toplam bedelinin altında olacaktır. EPCM Sözleşmesi haricinde kalan sözleşmelerden herhangi biri veya birkaçı tahtında zarar meydana gelmesi halinde proje kapsamında ortaya çıkan zararın söz konusu teminat bedelinin üstünde olması muhtemeldir. Dolayısıyla, temin edilen teminat bedeli ortaya çıkan zararın karşılanması bakımından yetersiz kalabilecektir. Konuya ilişkin bir başka nokta ise, proje kapsamında meydan gelen zararın hangi sözleşme veya sözleşmeler nezdinde ortaya çıktığının her zaman belirlenebilir olmadığıdır. Bu durumda hem zararın kaynağının belirlenmesi hem de tazmin edilmesi hususlarında iş sahibi sorun yaşayabilecektir.
IV. KARŞILAŞTIRMA
EPC ve EPCM Sözleşmeleri aynı sonuca giden iki farklı yol olarak addedilebilir. İki sözleşme modelinin de akdedilme amacı iş sahibi tarafından talep edilen kompleks projenin tamamlanmasıdır. Aralarındaki temel farkı EPC ve EPCM Yüklenicileri’nin sözleşme tahtında üstlendikleri roller belirler. Bir tarafta projenin başlangıcında kararlaştırılan anahtar teslim tarihine kadarki her türlü işi gerçekleştirmeyi üstlenen EPC Yüklenicisi; diğer tarafta projenin dizayn ve yönetiminden sorumlu EPCM Yüklenicisi vardır. Yükümlülük kapsamındaki bu farklılık, risk ve sorumluluğun üstlenilmesinde doğrudan etkilidir. EPC Sözleşmeleri’nde inşanın her aşamasından sorumlu olan EPC Yüklenicisi aynı zamanda proje kapsamındaki tüm riski üstlenen taraftır. Bu durumda iş sahibinin, alt sözleşmeleri akdedeceği kalifiye yüklenici, alt yüklenici ve tedarikçilerin seçimi konusunda bilgi birikimi veya kaynağa ihtiyacı yoktur. Buna karşın, EPCM Sözleşmeleri’nde projenin tamamlanması yolundaki her türlü risk ve sorumluluk iş sahibinin üzerindedir.
EPC ve EPCM Sözleşme modellerinde ortaya çıkan risk ve sorumluluk dağılımındaki fark, sözleşme bedellerine de yansır. İş sahibine karşı üstlenilen sorumluluğun tek kişide toplandığı EPC Sözleşme modeli, riskinyüklenici, alt yüklenici ve tedarikçiler arasında dağıldığı EPCM Sözleşme modeline göre daha maliyetlidir.
İki sözleşme modeli arasında proje süresince ortaya çıkan sorunlara veya arzu edilen değişiklere ilişkin taleplerin yönlendirileceği kişi açısından farklılık mevcuttur. EPC Sözleşmeleri’nde iş sahibinin her türlü talebini yönelteceği kişi EPC Yüklenicisi iken; EPCM Sözleşmesi söz konusu olduğunda iş sahibi, talebin içeriğine göre ilgili yüklenici, alt yüklenici veya tedarikçilerle muhatap olmak durumundadır.
EPC ve EPCM Sözleşme modelleri esneklik yönünden de farklılık gösterir. EPCM Sözleşmeleri iş sahibine birçok açıdan esneklik tanırken; EPC Sözleşmeleri imza tarihinden itibaren belirlidir, iş sahibinin talep ettiği dizayn doğrultusunda, kararlaştırılan sürede inşa gerçekleştirilir. EPCM Sözleşmesi söz konusu olduğunda ise akdedilen sözleşmeler proje inşası sürecine yayılmaktadır. Sözleşmenin başında belirlenmiş sabit sözleşme şartları, bedeli ve süresi yerine, inşaat süresi boyunca müzakere süreçlerinin doğrudan iş sahibi tarafından yürütülmesi esneklik payını artırmaktadır. Bu durum aynı zamanda projenin daha erken tamamlanmasını sağlayabilecektir. Ayrıca, tedarik sürecinde değişikliklerin söz konusu olabileceği durumlarda EPCM Sözleşme modeli iş sahibine daha geniş bir hareket alanı sağlamaktadır18.
Bu iki sözleşme modeli; mücbir sebep, yasadaki değişiklikler veya tedarik zincirinde oluşabilecek beklenmedik sorunlar kapsamında da farklılık gösterir. EPC Sözleşmeleri’nde bu risklerin tamamını EPC Yüklenicisi taşırken; EPCM Sözleşmeleri’nde bu riskleri iş sahibi üstlenmektedir. İş sahiplerinin proje inşası konusundaki tecrübeleri, işe ilişkin ayırdıkları bütçe ve taşımayı göze alabilecekleri risk ve sorumluluklar sözleşme modelinin seçimi konusunda belirleyici olacaktır19.
Ayrıca, EPC Sözleşme modeli tahtında, FIDIC Silver Book kapsamında ayıp, kusur, sözleşmeden farklı iş teslimi gibi durumlar sonucunda iş sahibine tanınan haklar EPCM Sözleşme modeli için söz konusu değildir. Bu durum EPCM Sözleşme modelinin FIDIC kapsamında düzenlenmemesinden değil; temelde, niteliği gereği sorumluluğun iş sahibinde olmasından kaynaklanmaktadır. Proje kapsamında ortaya çıkabilecek herhangi bir sorunda EPC Sözleşme modeli sorunun çözümü açısından iş sahibi için farklı yollar öngörmektedir.
V. SONUÇ
Makalemizde, EPC ve EPCM Sözleşme modellerinin özelliklerine, kompleks projelerin inşasındaki kullanım amaçlarına ve aralarındaki farklara değinilmiştir. Sözleşme modelleri; akdedilme amaçları bakımından paralel olsa da sözleşmelerin nitelikleri, iş sahibi ve yüklenici tarafından risk ve sorumluluk kalemlerinin üstlenilmesi noktalarında ayrılmaktadır. EPC Sözleşme modelinde yüklenici, iş sahibine belirli bir süre içerisinde performans garantili, anahtar teslim tesis taahhüt ederken; EPCM Sözleşme modelinde, iş sahibine proje süresince yönetim ve danışmanlık hizmeti vermeyi üstlenir. Her iki sözleşme modelinin de somut proje kapsamında iş sahibinin beklentileri, talepleri ve öncelik verdiği konular bakımından avantajlı ve dezavantajlı olarak kabul edilebilecek yönleri vardır. EPCM Sözleşmeleri, iş sahibine sözleşme bedeli ve süresi bakımından esneklik sağladığından tercih sebebi olabilmektedir. Bunun yanında EPC Sözleşmeleri, projeye ilişkin tüm yükümlülüklerin tek bir sözleşme ile düzenlenmesi sebebiyle iş sahibine kolaylık sağlamaktadır. Yapılan tercihte önem verilmesi gereken noktalar iş sahibinin tecrübesi, bütçesi, taşıyabileceği risklerin kapsamı ve yapılmasını talep ettiği projenin özellikleridir. EPC Sözleşme modeli, daha çok iş sahibinin riskleri üzerine almadan belirli sürede anahtar teslim şekilde talebinin karşılanması durumlarında kullanılırken, EPCM Sözleşmeleri iş sahibinin inşa sürecini daha yakından takip etmeyi, toplam bedeli daha düşük tutmayı amaçladığı veya dizaynın sözleşmenin imzalandığı sırada net olmadığı durumlarda tercih edilmektedir. Bahsedilen unsurların taraflarca değerlendirilmesiyle hem iş sahibi hem de yüklenici için en uygun yol bulunabilecektir. EPC Sözleşme modeli, EPCM Sözleşme modeline göre daha uzun zamandır kullanılıyor olmakla beraber günümüzde iki sözleşme tipi de iş sahibi ve yüklenicilerin kompleks proje inşasında farklı taleplerini karşılama yolunda tercih edilmektedir.
KAYNAKÇA
“5 Features of EPC contracts”, Opus Kinetic, 15.06.2020 https://www.opuskinetic.com/2020/06/5-features-of-epccontracts/ (Erişim Tarihi: 09.02.2021).
“EPC or EPCM contracts?” Hogan Lovells, Ocak 2016 https://www.hoganlovells.com/en/publications/epc-orepcm-contracts (Erişim Tarihi: 11.02.2021).
“EPC/EPCM Definition & Comparison”, 02.11.2009, Construction Management Guide, http://www.cmguide. org/archives/1979 (Erişim Tarihi: 17.02.2021).
“What is the Constructual Structure of EPC Contracts”, Opus Kinetic, 25.03.2020 https://www.opuskinetic. com/2020/03/what-is-the-contractual-structure-of-epccontracts/ (Erişim Tarihi: 02.02.2021).
EYAL LESHEM, “Constructing industrial facilities: EPC vs. EPCM”, Meptagon. https://meptagon.com/articles- %E2%80%A8epc-vs-epcm/ (Erişim Tarihi: 11.02.2021).
FIDIC, “Conditions of Contract for EPC/Turnkey Projects”, Second Edition, 2017.
JONATHAN HOSIE, “Turnkey contracting under the FIDIC Silver Book:What do owners want? What do they get?”, Mayor Brown, Kasım 2007 https://fidic.org/sites/ default/files/hosie06.pdf (Erişim Tarihi: 09.02.2021).
PAWL PIOTROWSKI, NICOLA J. ELLIS, “COVID-19: EPC and EPCM in Large Contruction Projects Post COVID-19” The National Law Review, Cilt 10, Sayı 211, Yıl 2009 https:// www.natlawreview.com/article/covid-19-epc-and-epcmlarge-construction-projects-post-covid-19 (Erişim Tarihi: 02.02.2021).
PHIL LOOTS, NICK HENCHI, “Worlds Apart: EPC and EPCM Contracts: Risk issues and allocation?”, Mayor Brown, Kasım 2007, https://fidic.org/sites/default/files/ epcm_loots_2007.pdf (Erişim Tarihi: 11.02.2021).
RON DOUGLAS, “EPC or EPCM Contracts”, Ausenco, 11.10.2016, https://www.ausenco.com/en/epc-epcmwhitepaper (Erişim Tarihi:18.02.2021).
ZEYNEP SÖZEN, İnşaat Sözleşmelerinin Yönetimi, 1. Baskı, İstanbul 2015.
DİPNOT
1 “EPC/EPCM Definition & Comparison”, 02.11.2009, Construction Management Guide, http://www.cmguide. org/archives/1979 (Erişim Tarihi: 17.02.2021).
2 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, Madde 470.
3 Eyal Leshem, “Constructing industrial facilities: EPC vs. EPCM”, Meptagon. https://meptagon.com/ articles-%E2%80%A8epc-vs-epcm/ (Erişim Tarihi: 11.02.2021)
4 “5 Features of EPC contracts”, Opus Kinetic, 15.06.2020 https:// www.opuskinetic.com/2020/06/5-features-of-epc-contracts/ (Erişim Tarihi: 09.02.2021)
5 “What is the Constructual Structure of EPC Contracts”, Opus Kinetic, 25.03.2020 https://www.opuskinetic. com/2020/03/what-is-the-contractual-structure-of-epc-contracts/ (Erişim Tarihi: 02.02.2021)
6 Jonathan Hosie, “Turnkey contracting under the FIDIC Silver Book:What do owners want? What do they get?”, Mayor Brown, Kasım 2007 https://fidic.org/sites/default/files/hosie06.pdf (Erişim Tarihi: 09.02.2021)
7 “EPC or EPCM contracts?” Hogan Lovells, Ocak 2016 https://www. hoganlovells.com/en/publications/ epc-or-epcm-contracts (Erişim Tarihi: 11.02.2021)
8 FIDIC, Silver Book Condition of Contract for EPC/Turnkey Projects, Second Edition 2017 madde 8.8.
9 FIDIC, Silver Book madde 15.2.4.
10 FIDIC, Silver Book madde 15.5.
11 FIDIC, Silver Book madde 7.5.
12 Ron Douglas, “EPC or EPCM Contracts”, Ausenco, 11.10.2016, https://www.ausenco.com/en/ epc-epcm-whitepaper (Erişim Tarihi:18.02.2021).
13 Phil Loots, Nick Henchi, “Worlds Apart: EPC and EPCM Contracts: Risk issues and allocation?”, Mayor Brown, Kasım 2007, https://fidic.org/sites/ default/files/epcm_loots_2007.pdf (Erişim Tarihi: 11.02.2021) s. 2.
14 Zeynep Sözen, İnşaat Sözleşmelerinin Yönetimi, 1. Baskı, İstanbul 2015.s. 5-6.
15 Phil Loots, Nick Henchi, Worlds Apart: EPC and EPCM Contracts: Risk issues and allocation? s.5.
16 Sözen, İnşaat Sözleşmelerinin Yönetimi s. 6.
17 “EPC or EPCM contracts?” Hogan Lovells.
18 “EPC/EPCM Definition & Comparison”, 02.11.2009, Construction Management Guide, http://www. cmguide.org/archives/1979 (Erişim Tarihi: 17.02.2021).
19 Pawl Piotrowski, Nicola J. Ellis, “COVID-19: EPC and EPCM in Large Contruction Projects Post COVID-19” The National Law Review, Cilt 10, Sayı 211, Yıl 2009 https://www. natlawreview.com/article/covid-19- epc-and-epcm-large-constructionprojects-post-covid-19 (Erişim Tarihi: 02.02.2021).
