ÖZET
Bu yazıda, 2020 yılında ortaya çıkan ve dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemisinde Türkiye ve dünyadaki rekabet hukuku uygulamaları ele alınmıştır. Türkiye’de ve dünyada rekabet otoritelerince salgının etkisini azaltmak için alınan tedbirler bu yazı kapsamında irdelenecektir.
Covid-19 birçok kurum gibi rekabet otoritelerini de çalışma yöntemlerini değiştirmeye zorlamıştır. Bu kapsamda birleşme bildirimlerinin yapılması ve incelenmesi geleneksel yöntemden farklılık göstermiştir.
I. GİRİŞ
Covid-19’un tüm insanlığı tehdit eden bir sorun haline gelmesi ve 12 Mart 2020’de Dünya Sağlık Örgütü tarafından “Pandemi” olarak ilan edilmesiyle beraber alışkanlıklarımız değişmiştir. Özellikle gıda ve dezenfektan, kolonya, maske gibi hijyen ürünlerine gösterilen aşırı talep ile alışveriş tercihlerimizde önemli değişiklikler olmuştur. Pandemi dönemi öncesinde tüketicilerin gıda, dezenfektan, kolonya, maske gibi ürünlere olan talebi daha periyodik iken, yeni normal ile birlikte toplu alımlar, stokçuluk gündeme gelmiştir. Dezenfektan, maske gibi hijyen ürünleri tüm insanların alışveriş listesine girmiştir.
Tüketim alışkanlıklarının değişmesi, piyasada farklı senaryolara yol açmıştır. Covid-19’un etkilerini azaltmak için rekabet otoriteleri firmalara tedarik zincirini destekleyici iş birliği izinleri vermiştir. Bunun dışında hâkim durumdaki bazı piyasa oyuncularının durumu suiistimal edici davranışlar sergilemesi sebebiyle rekabet otoriteleri bu konuda rehberlik sağlayarak bazı yaklaşımlar geliştirmiştir.
Covid-19 birçok kurum gibi rekabet otoritelerini de çalışma yöntemlerini değiştirmeye zorlamıştır. Bu kapsamda birleşme bildirimlerinin yapılması ve incelenmesi geleneksel yöntemden farklılık göstermiştir. Devletler, Covid-19 sürecinde zayıflayan rekabeti koruyabilmek ve teşebbüslerin faaliyetlerine devam edebilmesi adına devlet desteği ve vergi ertelemesi gibi tedbirler almışlardır.
II. TÜRKİYE
2019 yılı aralık ayında Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan ve dünyada baş göstermeye başlayan Covid-19 pandemisinin Türkiye’deki ilk vakası 11 Mart 2020’de tespit edilmiştir. Türkiye’de ilk vakadan tam 12 gün sonra Rekabet Kurumu yaş meyve ve sebze piyasası başta olmak üzere gıda piyasasında fahiş fiyat artışlarının gözlendiğini ve Rekabet Kurumu tarafından yakından takip edildiğini bildirmiştir. Bu kapsamda rekabeti bozucu eylemlerde bulunan kişi ve kurumlara Rekabetin Korunması Hakkında Kanun1’daki en ağır idari para cezalarının uygulanacağı belirtilmiştir2. Bu kamuoyu duyurusunun ardından 25 Mart 2020 tarihinde Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle bir basın açıklaması yapmıştır. Bu basın açıklamasında; özellikle, yaş meyve ve sebzenin tarla fiyatında bir artışın, arzında bir azalışın veya akaryakıt, depolama, işgücü masraflarında artışın olmadığını belirtmiştir. Fiyat artışını, iki gün önceki açıklamayı dikkate almayan arz değer zincirindeki aktörlerin oluşturduğu yapay kıtlığa bağlamıştır. Ayrıca bir önceki duyurusundaki piyasanın yakından takip edildiği ve Rekabet Kurumu’nun takdir hakkını ceza oranının en yüksek şekilde kullanılacağı ifadesini tekrarlamıştır3.
Rekabet Kurumu 6 Nisan 2020’de tüm başvuru, dilekçe ve bilgi-belge sunumu işlemlerinin e-Devlet Kapısı üzerinden yapılabileceğini vurgulayan bir duyuru yayınlamıştır4. 17 Nisan 2020’de ise yürütülen inceleme, araştırma ve soruşturmalara ilişkin sürelerin işlemeye devam ettiğini ancak mağduriyet yaşanmaması adına; (i) yürütülen soruşturmalar kapsamında ilgili teşebbüsler tarafından 30 Nisan 2020 tarihine kadar, Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 45’inci maddesi çerçevesinde yapılacak ikinci ve üçüncü yazılı savunmalarını sunmaları için ek süre tanınması taleplerine ilişkin başvuruların, (ii) yazılı savunmaya ek olarak sunulmak istenen ancak belirtilen süre zarfında yetiştirilemeyen hususların soruşturma süresince kabul edilmesine karar verildiğini duyurmuştur. Ayrıca tarafların ikinci yazılı savunma süresi içinde sunamadıkları savunma argümanlarını üçüncü yazılı savunmada belirtme imkanlarının mevcut olduğunu belirtmiştir5.
7244 sayılı Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgınının Ekonomik Ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun6, 17 Nisan 2020’de Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bu kanun ile 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunu'na ek maddeler eklenerek, Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur. Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’nun oluşumu, görev ve yetkilerini düzenleyen Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu Yönetmeliği7 28 Mayıs 2020’de Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu 13 üyeden oluşmaktadır. Ticaret Bakanlığı’nı 4 üye, Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığını birer üye temsil edecektir. Sivil toplum ve özel sektörü ise Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu, üretici ve tüketici örgütleri ile perakende sektöründen birer üye temsil edecektir. Her ne kadar fahiş fiyat uygulanması sorumluluğu Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesinde düzenlense de bu hüküm yalnızca piyasada hakim durumdaki teşebbüslere yöneliktir. Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu ile ise piyasadaki durumundan bağımsız olarak olağanüstü hâl, afet ve ekonomik dalgalanma dönemleri ile diğer acil durumlarda üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamalarının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır. Hatta aşağıda bahsedilecek Rekabet Kurumu’nun incelediği tek kullanımlık maske soruşturmasının Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’na gönderildiği görülecektir. Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu, haksız fiyat artışında bulunduğu tespit edilenler hakkında 10 bin TL’den 100 bin TL’ye, stokçuluk yaptığı tespit edilenlere ise 50 bin TL’den 500 bin TL’ye varan idari para cezası uygulayacaktır. Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu tarafından 27 Ocak 2021 tarihine kadar 3 bin 386 dosya karara bağlanarak, gıda ve temel ihtiyaç maddelerinde fahiş fiyat artışı yaptığı değerlendirilen 495 firmaya toplam 15 milyon 480 bin TL’den idari para cezası uygulanmıştır8.
Rekabet Kurumu 6 Nisan 2020’de tüm başvuru, dilekçe ve bilgi-belge sunumu işlemlerinin e-Devlet Kapısı üzerinden yapılabileceğini vurgulayan bir duyuru yayınlamıştır.
Rekabet Kurumu’nun piyasayı yakından takip ettiğini belirttiği açıklamalarının ardından 7 Mayıs 2020’de yaptığı duyuruya göre; yaklaşık bir ayı bulan bir süre zarfında yapılan analizlere göre gıda ve temizlik/hijyen ürünlerinin üretim ve ticareti ile iştigal eden teşebbüslerden bazılarının özellikle fahiş fiyat artışı davranışlarının rekabet hukukunu ihlal eder nitelikte olabileceğine dair kanaate vardığını belirterek, aralarında zincir marketlerin de bulunduğu 29 teşebbüs hakkında soruşturma başlatılmıştır9.
Ticaret Bakanlığı 24 Aralık 2020’de Covid-19’un ticari hayat üzerinde olumsuz etkilerinin azaltılmasına yönelik devlet desteği verileceğini duyurmuştur10. Bu çerçevede 3323 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar İle Gerçek Kişi Tacirlere Koronavirüs Salgını Nedeniyle Verilecek Destekler Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı11 Resmî Gazete’de yayınlanmıştır. Karar gereğince; salgından etkilenen esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirlere aylık 1000 TL olmak üzere toplamda 3000 TL doğrudan gelir desteği ile üç ay boyunca büyükşehirlerde aylık 750 TL, diğer illerde aylık 500 TL kira desteği verilecektir.
Rekabet Kurumu 5 Ocak 2021’de maske alanında faaliyet gösteren 13 teşebbüs hakkında yürütülen soruşturmanın tamamlandığını ilan etmiştir.12Bu ilana göre söz konusu teşebbüslerin kanunu ihlal etmediklerine, dolayısıyla idari para ceza uygulanmasına gerek olmadığına karar verilmiştir. Ancak soruşturma kapsamında yapılan tespitlerin Hazine ve Maliye Bakanlığı ve fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamalarına karşı piyasa dengesini ve tüketicileri korumaya yönelik gerekli tedbirleri almak ve bunların uygulanmasını sağlamak ile görevlendirilen Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’na gönderilmesine oybirliği ile karar verilmiştir.
Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, 9 Ocak 2021’de dijital pazarlar ve Covid-19 dönemine ilişkin açıklamalarda bulunmuştur. Birol Küle açıklamalarında daha önce şikayetlerin çoğunluğunun imalat sektöründen ve konvansiyonel sektörlerden geldiğini belirtirken, Covid-19 döneminde şikâyet sayısında artış olduğundan ve özellikle sağlık, hijyen, gıda sektörlerinde fiyatlama davranışlarına yönelik şikayetlerde aşırı artış olduğunu belirtmiştir.
Bütün bunların yanında Avrupa’da ve Amerika’daki rekabet otoriteleri iş birliklerine yönelik kuralları gevşeten kararlar alırken, Türkiye’de Rekabet Kurumu iş birliklerine yönelik açıklama yapmamıştır. Ayrıca Covid-19 sürecine yönelik herhangi bir rehber yayınlanmamıştır13.
6 Şubat 2021’de Yiyecek ve İçecek Hizmeti Faaliyetlerinde Bulunan İşletmelere Koronavirüs Salgını Nedeniyle Verilecek Ciro Kaybı Desteği Hakkında Karar14 yürürlüğe konmuştur. Bu karara göre 2019 takvim yılından önce ya da 2019 takvim yılında başladığı işine devam eden ve 27.01.2021 tarihi itibarıyla faal mükellefiyeti bulunan, 2019 takvim yılındaki cirosu 3 milyon TL ve altında olup söz konusu yıldaki cirosuna oranla 2020 takvim yılındaki cirosu %50 ve üzerinde bir oranda azalan yiyecek ve içecek alanında faaliyet gösteren (NACE 56 genel faaliyet sınıflandırması koduna sahip) katma değer vergisi mükellefiyeti olan işletmeler esas faaliyet konusu üzerinden ciro kaybı desteğinden yalnız bir kez faydalanabilecektir.
Ciro kaybı desteği, tek seferde ödenmek üzere 2 bin TL’den az ve 40 bin TL’den fazla olmamak üzere işletmelerin 2020 takvim yılındaki cirolarının 2019 takvim yılındaki cirolarına göre azalan tutarının yüzde 3'ü olacaktır.
İşletme cirolarının tespitinde 27 Ocak 2021 itibarıyla 2019 ve 2020 takvim yıllarındaki vergilendirme dönemlerine ilişkin verilen katma değer vergisi beyannameleri esas alınacaktır. Söz konusu tarihten sonra 2019 ve 2020 yıllarındaki dönemlere ilişkin verilen beyannameler (düzeltme beyannameleri dahil) ciro hesaplamasında dikkate alınmayacaktır.
Yiyecek ve İçecek Hizmeti Faaliyetlerinde Bulunan İşletmelere Koronavirüs Salgını Nedeniyle Verilecek Ciro Kaybı Desteği Programı ve Uygulama Esasları Hakkında Tebliğ15 kapsamındaki ciro kaybı desteği ile 22 Aralık 2020 tarihli ve 3323 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ile Gerçek Kişi Tacirlere Koronavirüs Salgını Nedeniyle Verilecek Destekler Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı'nın 3'üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamında verilen hibe desteğini birlikte hak eden işletmelerin, Karar kapsamında hak ettikleri 3 bin TL tutar, bu tebliğ kapsamında sağlanacak ciro kaybı desteğinden mahsup edilecek ve varsa kalan meblağ bu işletmelere ciro kaybı desteği olarak verilecektir.
III . DİĞER ÜLKE UYGULAMALARI
Avrupa Rekabet Ağı'nın Covid-19 krizi sırasında rekabet hukukunun uygulanmasına ilişkin ortak açıklaması 23 Mart 2020’de yayımlanmıştır.16Bu açıklamada rekabet otoritelerine Covid-19 döneminde işletmelerin iş birliği yapmasının tüketicilerin yararına olacağına ilişkin tavsiyelerde bulunulmasının yanı sıra mevcut durumu kötüye kullanmaya çalışan işletmelere karşı önlem almaktan çekinilmeyeceği belirtilmiştir. Ayrıca rekabet otoritelerine Covid-19 süreciyle nasıl başa çıkabileceklerine dair tavsiyelerde bulunulmuştur. Bu açıklamanın ardından; İngiltere17, İtalya18, İspanya19, Portekiz20, Yunanistan21, Finlandiya22, Fransa23, Çek Cumhuriyeti24, Bulgaristan25, Romanya26, Litvanya27, Danimarka28, Avusturya29, İsviçre30 gibi birçok ülke bu ortak bildiriyi desteklediklerini bildirmiştir. Buna ilaveten üye devletlerin Avrupa Rekabet Ağı’nın kararlarına uygun olarak birbirine benzer kararlar aldığı gözlemlenmiştir.
Avrupa Rekabet Ağı, Covid-19 sürecinde örnek olabilecek şekilde art arda işletmelerin iş birliklerine ilişkin düzenlemeler getirmiştir. Örneğin, AB Komisyonu 8 Nisan 2020’de Covid-19’dan kaynaklanan acil durumlara yanıt olarak ticari iş birliğine ilişkin rekabet sorunlarını değerlendirmek için geçici çerçeveyi31 yayınlamıştır. Bu geçici çerçeve ile başta ilaç ve tıbbi ekipman olmak üzere temel kıt ürün ve hizmetlerin eksikliğini gidermek için teşebbüslerin iş birliğine odaklanmıştır. 4 Mayıs 2020’de süt ve süt ürünleri, et, patates ve çiçek sektörlerinde iş birliğine yönelik rekabet hukuku kurallarına istisna getirmiştir32.
Avrupa Rekabet Ağı, Covid-19 sürecinde örnek olabilecek şekilde art arda işletmelerin iş birliklerine ilişkin düzenlemeler getirmiştir.
Hollanda 21 Nisan 2020’de sağlık sektöründe hizmet sunanlara finansal destek sağlanması amacıyla sağlık sigortası yapan şirketlere iş birliği kurallarını gevşetirken33, İtalya ise 1 Haziran 2020’de tek kullanımlık cerrahi maskelerin eczaneler aracılığıyla dağıtımı için eczaneler ile maske tedarikçisi iki şirketin iş birliğine izin vermiştir34.
Covid-19 sürecinin başlamasıyla birlikte maske, dezenfektan gibi sağlık ürünlerinin talebinde aşırı artış olmuştur. Mevcut durumdan istifade etmek isteyen teşebbüsler, talebinde aşırı artış olan ürünlerin fiyatlarını adil olmayan bir şekilde artırmıştır. Bu suni fiyat artışını engellemek amacıyla rekabet otoriteleri harekete geçerek birtakım aksiyonlar almıştır.
İspanya’da35 ve Yunanistan’da36 sağlık ürünlerindeki fiyat artışlarına ilişkin soruşturma başlatılmıştır. Yunanistan Rekabet Otoritesi başlatılan hastane ekipmanlarına ilişkin soruşturmanın ara sonuçlarını37 yayımlamıştır. Yunanistan Rekabet Otoritesi’nin yaptığı soruşturmanın ara sonuçlarına göre; incelenen tedarikçilerin beşinin potansiyel olarak rekabet hukukuna aykırı davrandığı tespit edilirken, ikisinin doğrudan rekabet hukukuna aykırı davrandığı tespit edilmiştir.
Bilgi-belge toplamanın zorlaşması ve birçok çalışanın uzaktan çalışmaya başlaması nedeniyle Covid-19’un olumsuz olarak en çok etkilediği rekabet hukuku uygulamalarından biri birleşme ve devralmaların kontrolü olmuştur. Birçok rekabet otoritesi birleşme devralma bildirimlerinin ertelenmesini veyahut bilgi-belgelerin elektronik yolla iletilmesini talep etmiştir. Avrupa Komisyonu 16 Mart 2020’de şirketlerden birleşme bildirimlerini ertelemelerini istemiştir38. 7 Nisan 2020’de ise Covid-19 nedeniyle bilgi toplama işlemlerinin aksadığını, ancak buna rağmen önemli gerekçeler gösterebilen firmalar için göreve hazır olduğunu belirtmiş ve firmaları elektronik başvuruya teşvik etmiştir39.
İngiltere Rekabet Otoritesi, çalışma şeklinde birtakım değişiklikler yapmıştır40. Bu değişiklikler ile, personellerin mümkün olduğu sürece evden çalışacağı, tüm toplantıların video konferans veya telekonferans yoluyla yapılacağı ve yasal sürelerin aynı şekilde devam edeceğine ilişkin kararlar alınmıştır. Aynı zamanda Covid-19 döneminde birleşme ve devralmalarla ilgili bir rehber yayımlamıştır41.
Fransa Rekabet Otoritesi 27 Mart 2020’de bilgi toplanmasının zorluğu nedeniyle yasal sürelerin bir aylığına askıya alındığını duyurmuştur42. 18 Mayıs 2020’de yasal sürelerin tekrar başlayacağına dair bir basın açıklaması yapmıştır43.
Portekiz Rekabet Otoritesi sağlık sektöründeki bir şirkete sağlık sektöründeki bir diğer şirketi izin almaksızın devraldığı için para cezası uygulamıştır. Ancak verilen hizmetin aksamaması için para cezasını dört takside bölmüştür44.
Görüldüğü üzere rekabet otoritelerince sosyal mesafenin korunması amacıyla uzaktan çalışma gibi önlemlerin alınması; birleşme devralma başvurularının ertelenmesi, sürecin uzaması ve işlemlerin gecikmesi sonucunu doğurmuştur. Avrupa Komisyonu 13 Mart 2020’de Covid-19’un ekonomik etkilerini azaltmak için AB kurallarına uygun olarak devletlerin tedbir alabileceğini söyleyen bir bildiri yayınlamıştır.45Bu bildiride üye devletlerin AB kurallarına dayanarak sübvansiyon ve vergilerin askıya alınması gibi tedbirlerin uygulanmasının likidite sıkıntısının giderilmesine yardımcı olabileceği ifade edilmiştir. 19 Mart 2020’de ise Covid-19 Salgın Döneminde Devlet Yardımı Tedbirleri İçin Geçici Çerçeve46 yayımlanmıştır. Bu çerçeveyle AB üye devletlerinin KOBİ’lere 800.000 Avroya kadar hibe veya geri ödenebilir kredi/vergi yardımı, sübvanse edilmiş banka kredileri verebilmesi sağlanmıştır. Daha sonrasında Covid-19 araştırmalarını ve ekonomiyi daha da desteklemek için bu çerçeve beş kez genişletilmiştir47. Birçok üye devlet Covid-19 pandemisinin ekonomik etkisini azaltmak için vatandaşlara ve şirketlere destek tedbirlerini açıklamıştır48.
24 Mart 2020’de Amerikan Federal Ticaret Komisyonu ve Adalet Bakanlığı, Covid-19 salgını sırasında Amerikalıların sağlığını ve güvenliğini korumak için çalışan işletmelerin iş birliğine rehberlik eden bir ortak bildiri49 yayınlamıştır. Bu bildiriyle; işletmelerin Covid-19 ile ilgili ürünlerin üretim ve dağıtımındaki iş birliği taleplerinin yedi gün içerisinde sonuca ulaştırılacağını duyurmuştur. Bunun üzerine medikal ürün distribütörlerin50, kritik ilaç tedarikçilerin51, domuz eti üreticilerin52, antikor üreticilerin53, plazma tedavisi yapan şirketlerin54 iş birliğini destekleyen iş inceleme raporları yayınlamıştır.
Görüldüğü üzere rekabet otoritelerince sosyal mesafenin korunması amacıyla uzaktan çalışma gibi önlemlerin alınması; birleşme devralma başvurularının ertelenmesi, sürecin uzaması ve işlemlerin gecikmesi sonucunu doğurmuştur.
Kanada Rekabet Bürosu 8 Nisan 2020’de işletmelerin karşılaştıkları zorlukların farkında olduğunu ve iyi niyetli iş birliklerine inceleme yapmaktan kaçınacağını duyurmuştur55. Amerikan Adalet Bakanlığı 9 Mart 2020’de sağlık ürünlerinin üretimi, dağıtımı ve satışında rekabet yasalarının ihlal edilmesi konusunda iş dünyasını uyarmıştır56. ABD Başkanı Trump bir kararname yayınlayarak Sağlık Bakanlığı’na kritik olarak belirledikleri sağlık ürünlerinde fahiş fiyat uygulayanlara cezai yaptırım yetkisi vermiştir57. Ayrıca Amerika Birleşik Devletleri eyaletlerinde yürürlükte olan fahiş fiyat uygulamasına yönelik yasalara dayanılarak birçok eyalette fahiş fiyatlara yönelik soruşturmalar başlatılmıştır58. Fahiş fiyat uygulamasına yönelik yasa bulunmayan eyaletlerde ise tüketici kanunlarına dayanılarak soruşturmalar yürütülmüştür59. Federal Ticaret Komisyonu ise tüketicilerin Covid-19 pandemisi ile ilgili olarak endişelerinden ve korkularından, zorlayıcı koşullar veya mali sorunlardan yararlanmaya çalışan işletmelerin hoş görülmeyeceğini açıklamıştır60. ABD Hükümeti kriz sırasında kritik ürünlerin aşırı fiyatlandırılmasıyla mücadele etmek için COVID-19 Stokçuluk ve Fahiş Fiyat Görev Gücü’nü oluşturmuştur61. Böylece kişisel koruyucu ekipmanlar, solunum maskeleri, solunum cihazları, sterilizasyon hizmetleri ve dezenfekte cihazları dahil olmak üzere sağlık ve medikal ürünlerin istiflenmesinin veya fahiş fiyatlara satılmasının önüne geçilmek istenmektedir.
Amerika Birleşik Devletleri’nde Federal Ticaret Komisyonu 13 Mart 2020’de birleşme ve devralma bildirimleri için geçici olarak elektronik başvuru sistemine geçtiklerini duyurmuştur62. 17 Mart 2020’de ise komisyonun uzaktan çalışmaya geçtiği duyurulmuştur63.
Kanada Rekabet Bürosu başkanı 18 Mart 2020’de büronun uzaktan çalışmaya başladığını belirterek, iletilecek belgelerin basılı kopya yerine dijital kopya olarak gönderilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Birleşme ve devralmaların kontrolünde ise birçok iş insanı da uzaktan çalıştığı için; büronun piyasa ile olan temasının zorlaştığından bahisle, birleşme taraflarının mümkün olan en erken tarihte büroyla iletişime geçmesini tavsiye ettiği bir mektup yayımlamıştır64.
IV. SONUÇ
Rekabet otoriteleri Covid-19’un rekabet ortamlarına olumsuz etkilerini azaltmak için tedbir almaktadır. Avrupa’daki pek çok rekabet otoritesi Covid-19 sürecine yönelik rehberler yayımlamıştır. Çalışma yöntemlerini, içinde bulunduğumuz bu sürece uygun hale getirme konusunda birçok ülkenin rekabet otoriteleri tarafından belirli aksiyonların alındığı gözlemlenmiştir. Öte yandan Avrupa devletleri Covid-19’un ekonomiye olan olumsuz etkilerini sınırlandırmak amacıyla devlet desteği tedbiri alırken, Amerika Birleşik Devletleri, bu konuda Avrupa’nın gerisinde kalmış gözükmektedir. Yine Amerika’da ve Avrupa’da rekabet kurumlarının Covid-19 sürecinde özellikle gıda ve sağlık sektöründe tedarik zincirlerine yönelik iş birliği kurallarını gevşettiği görülse de, Türkiye’de bu yönde bir çalışma yapılıp yapılmayacağını zaman gösterecektir.
KAYNAKÇA
AUTHOR ITY FOR CONSUMERS & MARKETS, ACM: Health insurers are allowed to give health care providers financial support collectively during Coronavirus crisis, (Erişim Tarihi: 26.01.2021) https://www.acm. nl/en/publications/acm-health-insurers-are-allowed-give-health-careproviders-financial-support-collectively-during-coronavirus-crisis
AUTOR IDADE DA CONCORRÊNC IA, AdC fines Hospital Particular do Algarve for gun-jumping, (Erişim Tarihi: 27.01.2021) http:// www.concorrencia.pt/vEN/News_Events/Comunicados/Pages/ PressRelease_202004.aspx
AUTOR IDADE DA CONCORRÊNC IA, Antitrust: Joint statement by the European Competition Network (ECN) on application of competition law during the Corona crisis, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) http://www.concorrencia.pt/vEN/News_Events/Comunicados/Pages/ PressRelease_202005.aspx
AUTOR ITÀ GARANTE DELLA CONCORRENZA E DEL MERCATO, DC9901-COV1 - ICA: competitive compatibility verified of the cooperation agreements between businesses for the distribution of masks and the moratorium scheme for consumer credit prepared by Assofin, (Erişim Tarihi: 26.01.2021) https://en.agcm.it/en/media/pressreleases/2020/6/DC9901-COV1
AUTOR ITÀ GARANTE DELLA CONCORRENZA E DEL MERCATO, ICA: Notice on cooperation agreements between businesses within the framework of the coronavirus emergency, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://en.agcm.it/en/media/press-releases/2020/5/ICA-Notice-oncooperation-agreements-between-businesses-within-the-framework-ofthe-coronavirus-emergency
BUNDESWETTBEWERBSBEHÖRDE, Coronavirus (COVID-19) and its impact on competition law in Austria, (Erişim Tarihi: 26.01.2021) https:// www.bwb.gv.at/en/news/detail/news/coronavirus_covid_19_and_ its_impact_on_competition_law_in_austria_joint_statement_by_the_ europea/
COMISIÓN NACIONAL DE LOS MERCADOS Y LA COMPETENC IA, Buzon especial para denuncias y consultas relacionadas exclusivamente con la aplicación de las normas de competencia en el contexto del Covid19, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://www.cnmc.es/novedad/ buzon-denuncias-consultas-centralizadas-covid19
COMISIÓN NAC IONAL DE LOS MERCADOS Y LA COMPETENC IA, COVID-19 Complaints and queries involving the application of competition rules, (Erişim Tarihi: 26.01.2021) https://www. cnmc.es/sites/default/files/editor_contenidos/Notas%20de%20prensa/2020/20200407%20NP%20Balance%20Buz%C3%B3n%20 Covid_20200407_eng.pdf
Communication from the Commission 4th Amendment to the Temporary Framework for State aid measures to support the economy in the current COVID-19 outbreak and amendment to the Annex to the Communication from the Commission to the Member States on the application of Articles 107 and 108 of the Treaty on the Functioning of the European Union to short-term export-credit insurance 2020/C 340 I/01
Communication from the Commission Amendment to the Temporary Framework for State aid measures to support the economy in the current COVID-19 outbreak 2020/C 164/03
Communication from the Commission Third amendment to the Temporary Framework for State aid measures to support the economy in the current COVID-19 outbreak 2020/C 218/03
Communication from the Commission Amendment to the Temporary Framework for State aid measures to support the economy in the current COVID-19 outbreak 2020/C 112 I/01
Communication from the Commission Fifth Amendment to the Temporary Framework for State aid measures to support the economy in the current COVID-19 outbreak and amendment to the Annex to the Communication from the Commission to the Member States on the application of Articles 107 and 108 of the Treaty on the Functioning of the European Union to short-term export-credit insurance 2021/C 34/06
Communication from the Commission Temporary Framework for assessing antitrust issues related to business cooperation in response to situations of urgency stemming from the current COVID-19 outbreak 2020/C 116 I/02
Communication from the Commission Temporary Framework for State aid measures to support the economy in the current COVID-19 outbreak 2020/C 91 I/01
COMPETITION AND MARKETS AUTHORITY, COVID-19: CMA approach to essential business cooperation, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://www.gov.uk/government/news/covid-19-cma-approach-toessential-business-cooperation
COMPETITION AND MARKETS AUTHORITY, COVID-19: CMA working arrangements, (Erişim Tarihi: 27.01.2021) https://www.gov.uk/ government/news/covid-19-cma-working-arrangements
COMPETITION AND MARKETS AUTHORITY, COVID-19: CMA working arrangements, (Erişim Tarihi: 27.01.2021) https://www.gov.uk/ government/news/covid-19-cma-working-arrangements
COMPETITION AND MARKETS AUTHORITY, Latest update from CMA COVID-19 taskforce, (Erişim Tarihi: 26.01.2021) https://www.gov.uk/ government/news/latest-update-from-cma-covid-19-taskforce
COMPETITION AND MARKETS AUTHORITY, Merger assessments during the coronavirus (COVID-19) pandemic: CMA working arrangements, (Erişim Tarihi: 27.01.2021) https://www.gov.uk/ government/publications/merger-assessments-during-the-coronavirusnews/covid-19-pandemiccma-working-arrangements
COMPETITION BUREAU CANADA, Competition Bureau statement on competitor collaborations during the COVID-19 pandemic, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://www.canada.ca/en/competition-bureau/news/2020/04/competition-bureau-statement-on-competitorcollaborations-during-the-covid-19-pandemic.html
COMPETITION BUREAU CANADA, Letter from the Commissioner to the Canadian Bar Association regarding impacts of the COVID-19 pandemic, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://www.competitionbureau.gc.ca/eic/site/ cb-bc.nsf/eng/04523.html
CONSEIL DE LA CONCURRENCE, Adaptation of the time limits and procedures of the Autorité de la concurrence in times of health emergency, (Erişim Tarihi: 27.01.2021) https://www. autoritedelaconcurrence.fr/en/press-release/adaptation-time-limits-andprocedures-autorite-de-la-concurrence-times-health
CONSE IL DE LA CONCURRENCE, Covid-19 : Document d’orientation à destination des entreprises, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https:// concurrence.public.lu/fr/actualites/2020/document-orientationentreprises-coronavirus.html
CONSEIL DE LA CONCURRENCE, Gradual lifting of the state of health emergency in France: re-instating statutory time limits, (Erişim Tarihi: 27.01.2021) https://www.autoritedelaconcurrence.fr/en/press-release/ gradual-lifting-state-health-emergency-france-re-instating-statutorytime-limits
CONSILIUL CONCURENŢE I, THE COMPANIES CAN ACT SO THAT TO AVOID THE SHORTAGE OF ESSENTIAL PRODUCTS, (Erişim Tarihi: 26.01.2021) http://www.consiliulconcurentei.ro/wp-content/ uploads/2020/04/masuri_ce_mar_2020_english.pdf
DEPARTMENT OF JUSTICE OFFICE OF PUBLIC AFFAIRS, Department of Justice Issues Positive Business Review Letter to Companies Developing Plasma Therapies for Covid-19, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://www.justice.gov/opa/pr/department-justice-issues-positivebusiness-review-letter-companies-developing-plasma
DEPARTMENT OF JUSTICE OFFICE OF PUBLIC AFFAIRS, Department Of Justice Issues Business Review Letter To Monoclonal Antibody Manufacturers To Expedite And Increase The Production Of Covid-19 Mab Treatments, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://www.justice.gov/ opa/pr/department-justice-issues-business-review-letter-monoclonalantibody-manufacturers-expedite
DEPARTMENT OF JUSTICE OFF ICE OF PUBLIC AFFAIRS, Department of Justice Supports National Pork Producers Council’s Ability to Combat Meat Shortage, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://www.justice.gov/opa/ pr/department-justice-supports-national-pork-producers-council-sability-combat-meat-shortage
DEPARTMENT OF JUSTICE OFFICE OF PUBLIC AFFAIRS, Department of Justice Issues Business Review Letter to Medical Supplies Distributors Supporting Project Airbridge Under Expedited Procedure for COVID-19 Pandemic Response, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://www.justice. gov/opa/pr/department-justice-issues-business-review-letter-medicalsupplies-distributors-supporting
DEPARTMENT OF JUSTICE OFFICE OF PUBLIC AFFAIRS, Justice Department Issues Business Review Letter to AmerisourceBergen Supporting Distribution of Critical Medicines Under Expedited Procedure for COVID-19 Pandemic Response, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https:// www.justice.gov/opa/pr/justice-department-issues-business-reviewletter-amerisourcebergen-supporting-distribution
DIRECTORATE GENERAL FOR COMPETITION - EUROPEAN COMMISSION, SPECIAL MEASURES DUE TO CORONAVIRUS/ COVID-19: Update of 7th April 2020, (Erişim Tarihi: 27.01.2021) https:// ec.europa.eu/competition/mergers/covid_19.html
EUROPEAN COMISSION, Coronavirus: Commission adopts package of measures to further support the agri-food sector, (Erişim Tarihi: 26.01.2021) https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ IP_20_788
EUROPEAN COMISSION, Coronavirus: Commission announces exceptional measures to support the agri-food sector, (Erişim Tarihi: 26.01.2021) https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ ip_20_722 European Comission, COVID-19: Commission sets out European coordinated response to counter the economic impact of the Coronavirus*, (Erişim Tarihi: 27.01.2021) https://ec.europa.eu/ commission/presscorner/detail/en/ip_20_459
EUROPEAN COMISSION, STATE AID CASES, (Erişim Tarihi: 27.01.2021) https://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/coronavirus-response/jobsand-economy-during-coronavirus-pandemic/state-aid-cases_en
EUROPEAN COMPETITION NETWORK, Antitrust: joint statement by the European competition authorities on the Corona crisis (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://ec.europa.eu/competition/ecn/202003_jointstatement_ecn_corona-crisis.pdf FEDERAL TRADE COMMISSION, Federal Trade Commission and Justice Department Announce Expedited Antitrust Procedure and Guidance for Coronavirus Public Health Efforts, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://www.ftc.gov/news-events/press-releases/2020/03/ ftc-doj-announce-expedited-antitrust-procedure
FEDERAL TRADE COMMISSION, FTC Chairman Joe Simons Outlines the Agency’s Approach to Safeguarding Consumers during the Coronavirus Pandemic, (Erişim Tarihi: 30.03.2021) https://www.ftc.gov/ news-events/press-releases/2020/03/ftc-chairman-joe-simons-outlinesagencys-approach-safeguarding
FEDERAL TRADE COMMISSION, Justice Department Announces Antitrust Civil Process Changes for Pendency of COVID-19 Event, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://www.justice.gov/opa/pr/justice-departmentannounces-antitrust-civil-process-changes-pendency-covid-19-event
FEDERAL TRADE COMMISSION, Premerger Notification Office Implements Temporary e-Filing System, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://www.ftc.gov/news-events/press-releases/2020/03/premergernotification-office-implements-temporary-e-filing
FINNISH COMPETITION AND CONSUMER AUTHORITY, Competition legislation does not prevent necessary measures for safeguarding the supply of personal protective equipment and medicines, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://www.kkv.fi/en/current-issues/pressreleases/2020/9.4.2020-competition-legislation-does-not-preventnecessary-measures-for-safeguarding-the-supply-of-personal-protectiveequipment-and-medicines
HELLENIC COMPETITION COMMISSION, Competition Law Enforcement During Times of Extraordinary Social and Economic Circumstances – COVID 19 Pandemic, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https:// www.epant.gr/en/enimerosi/press-releases/item/838-press-releasecompetition-law-enforcement-and-covid-19-pandemic.html
HELLENIC COMPETITION COMMISSION, Press Release - Investigation in healthcare materials, (Erişim Tarihi: 26.01.2021) https://epant.gr/ en/enimerosi/press-releases/item/840-press-release-investigation-inhealthcare-materials.html
HELLENIC COMPETITION COMMISSION, Press Release - The interim results of HCC’s investigations on health and hospital equipment during covid-19 pandemic, (Erişim Tarihi: 26.01.2021) https://www.epant.gr/en/ enimerosi/press-releases/item/1083-press-release-the-interim-results-ofhcc-s-investigations-on-health-and-hospital-equipment-during-covid19-pandemic.html ILLINOIS ATTORNEY GENERAL, ATTORNEY GENERAL RAOUL WILL TAKE ACTION TO STOP PRICE GOUGING ON ITEMS RELATED TO THE CORONAVIRUS, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://illinoisattorneygeneral. gov/pressroom/2020_03/20200317b.html
INTERNATIONAL COMPETITION NETWORK, ICN Steering Group Statement: Competition during and after the COVID-19 Pandemic, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://www.internationalcompetitionnetwork. org/wp-content/uploads/2020/04/SG-Covid19Statement-April2020.pdf
KONKURRENCE- OG FORBRUGERSTYRELSEN, Application of competition law during the covid-19 crisis, (Erişim Tarihi: 26.01.2021) https://www.en.kfst.dk/nyheder/kfst/english/news/2020/20200323-ecnjoint-statement/
LIETUVOS RESPUBLIKOS KONKURENCIJOS TARYBA, EUROPEAN COMMISSION AND EU COMPETITION AUTHORITIES ENCOURAGE COMPANIES TO SEEK GUIDANCE ON COOPERATION INITIATIVES, (Erişim Tarihi: 26.01.2021) https://kt.gov.lt/en/news/europeancommission-and-eu-competition-authorities-encourage-companies-toseek-guidance-on-cooperation-initiatives
MICHIGAN ATTORNEY GENERAL, Nessel Takes Action Against Online Retailer As COVID-19 Price-gouging Complaints Rise, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://www.michigan.gov/som/0,4669,7-192- 29701_74909_74922-522149--,00.html
NEW YORK ATTORNEY GENERAL, AG James: Price Gouging Will Not Be Tolerated, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://ag.ny.gov/pressrelease/2020/ag-james-price-gouging-will-not-be-tolerated
PAMELA BARBAGLIA, EU regulators ask companies to delay merger filings over coronavirus disruption, (Erişim Tarihi: 27.01.2021) https:// www.reuters.com/article/us-healthcare-coronavirus-eu-antitrust/ eu-regulators-ask-companies-to-delay-merger-filings-over-coronavirusdisruption-idUKKBN2133YL
REKABET KURUMU, ARALARINDA ZİNCİR MARKETLERİN DE BULUNDUĞU 29 TEŞEBBÜS HAKKINDA SORUŞTURMA BAŞLATILDI., (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://www.rekabet.gov.tr/tr/Guncel/ aralarinda-zincir-marketlerin-de-bulundu-8828c79f5f90ea11811a005 05694b4c6
REKABET KURUMU, COVID-19 Koruma-Kontrol Önlemi Duyurusu, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://www.rekabet.gov.tr/tr/Guncel/covid19-koruma-kontrol-onlemi-duyurusu-6df1b0842d78ea11811800505 694b4c6 REKABET KURUMU, DUYURU, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://www. rekabet.gov.tr/tr/Guncel/duyuru-91e4ba53dc80ea11811800505694 b4c6
REKABET KURUMU, KAMUOYUNA DUYURU, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://www.rekabet.gov.tr/tr/Guncel/kamuoyuna-duyuru-3b18d865266 dea11811700505694b4c6
REKABET KURUMU, Maske alanında faaliyet gösteren 13 teşebbüs hakkında yürütülen soruşturmaya ilişkin nihai kararın 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 49. maddesi uyarınca açıklanması (Erişim Tarihi: 21.01.2021), https://www.rekabet.gov.tr/ Dosya/geneldosya/maske-nihai-karar-internet-duyurusu-pdf
REKABET KURUMU, Rekabet Kurumu Başkanı Birol KÜLE, dijital pazarlar ve Covid-19 dönemine ilişkin açıklamalarda bulundu. (9.1.2021), (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://www.rekabet.gov.tr/tr/Guncel/rekabet-kurumubaskani-birol-kule-dijita-b8826a0c7152eb11812700505694b4c6
REKABET KURUMU, Rekabet Kurumu Başkanı Birol KÜLE’nin Yaş Meyve Sebze Fiyatlarına İlişkin Basın Açıklaması, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://www.rekabet.gov.tr/tr/Guncel/rekabet-kurumu-baskani-birol-kulenin-ya-19def560896eea11811700505694b4c6
T.C. TICARET BAKANLIĞI, Koronavirüs Salgını Nedeniyle Esnaf ve Sanatkarlar ile Gerçek Kişi Tacirlere Verilecek Destekler Hakkında Duyuru, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://ticaret.gov.tr/duyurular/ koronavirus-salgini-nedeniyle-esnaf-ve-sanatkarlar-ile-gercek-kisitacirlere-veri
T.C. TICARET BAKANLIĞI, Ticaret Bakanlığı 81 ildeki market, pazar yeri ve hallerde fahiş fiyat denetimi yaptı, (Erişim Tarihi: 20.02.2021) https:// ticaret.gov.tr/haberler/ticaret-bakanligi-81-ildeki-market-pazar-yeri-vehallerde-fahis-fiyat-denetimi-y
U.S. DEPARTMENT OF HEALTH & HUMAN SERVICES, HHS Implements President Trump’s Hoarding Prevention Executive Order, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://www.hhs.gov/about/news/2020/03/25/ hhs-implements-president-trumps-hoarding-prevention-executive-order. html
U.S. DEPARTMENT OF JUSTICE OFFICE OF PUBLIC AFFAIRS, Justice Department Cautions Business Community Against Violating Antitrust Laws in the Manufacturing, Distribution, and Sale of Public Health Products, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://www.justice.gov/opa/pr/ justice-department-cautions-business-community-against-violatingantitrust-laws-manufacturing
ÚŘAD PRO OCHRANU HOSPODÁŘSKÉ SOUTĚŽE, COMPETITION LAW ENFORCEMENT DURING THE CRISIS CAUSED BY COVID-19 DISEASE, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://www.uohs.cz/en/ competition/news-competition/2758-competition-law-enforcementduring-the-crisis-caused-by-covid-19-disease.html
WASHINGTON ATTORNEY GENERAL, AG FERGUSON STATEMENT ON PRICE GOUGING IN PUBLIC-HEALTH EMERGENCY, (Erişim Tarihi: 28.01.2021) https://www.atg.wa.gov/news/news-releases/ag-fergusonstatement-price-gouging-public-health-emergency
WETTBEWERBSKOMMISSION, WEKO: Kartellrecht gilt während Corona-Krise, (Erişim Tarihi: 26.01.2021) https://www.admin.ch/gov/de/ start/dokumentation/medienmitteilungen.msg-id-78586.html Комисия за Защита на Конкуренцията, Message by the CPC on the application of antitrust rules in the state of emergency situation concerning COVID-19, (Erişim Tarihi: 21.01.2021) https://www. infobusiness.bcci.bg/comp-10-4-20.html
DİPNOT
1 13.12.1994 tarih, 22140 sayılı Resmi Gazete (RG).
2 Rekabet Kurumu, “KAMUOYUNA DUYURU (23.3.2020)”, https://www. rekabet.gov.tr/tr/Guncel/kamuoyuna-duyuru-3b18d865266de - a11811700505694b4c6 (Erişim tarihi, 21.01.2021).
3 Rekabet Kurumu, “Rekabet Kurumu Başkanı Birol KÜLE’nin Yaş Meyve Sebze Fiyatlarına İlişkin Basın Açıklaması (25.3.2020)”,https://www. rekabet.gov.tr/tr/Guncel/rekabet-kurumu-baskani-birol-kule-nin-ya-19def560896eea11811700505694b4c6 (Erişim tarihi, 21.01.2021).
4 Rekabet Kurumu, “COVID-19 Koruma-Kontrol Önlemi Duyurusu (6.4.2020)”, https://www.rekabet. gov.tr/tr/Guncel/covid-19-koruma-kontrol-onlemi-duyurusu-6df1b0842d78ea11811800505694b4c6 (Erişim tarihi, 21.01.2021).
5 Rekabet Kurumu, “DUYURU (17.4.2020)”, https://www.rekabet. gov.tr/tr/Guncel/duyuru-91e4ba53dc80ea11811800505694b4c6 (Erişim tarihi, 21.01.2021).
6 17.04.2020 tarih, 31102 sayılı RG.
7 28.05.2020 tarih, 31138 sayılı RG.
8 T.C. Ticaret Bakanlığı, “Ticaret Bakanlığı 81 ildeki market, pazar yeri ve hallerde fahiş fiyat denetimi yaptı”, https://ticaret.gov.tr/haberler/ ticaret-bakanligi-81-ildeki-market-pazar-yeri-ve-hallerde-fahis-fiyat-denetimi-y (Erişim tarihi, 20.02.2021).
9 Rekabet Kurumu, “ARALARINDA ZİNCİR MARKETLERİN DE BULUNDUĞU 29 TEŞEBBÜS HAKKINDA SORUŞTURMA BAŞLATILDI (7.5.2020)”, https://www.rekabet.gov. tr/tr/Guncel/aralarinda-zincir-marketlerin-de-bulundu-8828c79f5f90ea11811a00505694b4c6 (Erişim tarihi, 21.01.2021).
10 T.C. Ticaret Bakanlığı, “Koronavirüs Salgını Nedeniyle Esnaf ve Sanatkarlar ile Gerçek Kişi Tacirlere Verilecek Destekler Hakkında Duyuru”, https:// ticaret.gov.tr/duyurular/koronavirus-salgini-nedeniyle-esnaf-ve-sanatkarlar-ile-gercek-kisi-tacirlere-veri (Erişim tarihi, 21.01.2021).
11 24.12.2020 tarih, 31344 sayılı RG.
12 Rekabet Kurumu, “Maske alanında faaliyet gösteren 13 teşebbüs hakkında yürütülen soruşturmaya ilişkin nihai kararın 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 49. maddesi uyarınca açıklanması”, https://www.rekabet.gov.tr/Dosya/ geneldosya/maske-nihai-karar-internet-duyurusu-pdf (Erişim tarihi, 21.01.2021).
13 Rekabet Kurumu, “Rekabet Kurumu Başkanı Birol KÜLE, dijital pazarlar ve Covid-19 dönemine ilişkin açıklamalarda bulundu. (9.1.2021)”, https://www.rekabet.gov.tr/tr/Guncel/rekabet-kurumu-baskani-birol-kule-dijita-b8826a0c7152eb11812700505694b4c6 (Erişim tarihi, 21.01.2021).
14 06.02.2020 tarih, 31387 sayılı RG.
15 28.05.2020 tarih, 31138 sayılı RG.
16 European Competition Network, “Antitrust: joint statement by the European competition authorities on the Corona crisis”, https://ec.europa.eu/ competition/ecn/202003_joint-statement_ecn_corona-crisis.pdf (Erişim tarihi, 21.01.2021).
17 Competition and Markets Authority, “COVID-19: CMA approach to essential business cooperation”, https://www.gov.uk/government/news/ covid-19-cma-approach-to-essential-business-cooperation (Erişim tarihi, 21.01.2021).
18 Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato, “ICA: Notice on cwooperation agreements between businesses within the framework of the coronavirus emergency”, https://en.agcm.it/en/ media/press-releases/2020/5/ICA-Notice-on-cooperation-agreements-between-businesses-ithin-the-framework-of-the-coronavirus-emergency (Erişim tarihi, 21.01.2021).
19 Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia, “Buzon especial para denuncias y consultas relacionadas exclusivamente con la aplicación de las normas de competencia en el contexto del Covid19”, https://www.cnmc.es/novedad/ buzon-denuncias-consultas-centralizadas-covid19 (Erişim tarihi, 21.01.2021).
20 Autoridade da Concorrência, “Antitrust: Joint statement by the European Competition Network (ECN) on application of competition law during the Corona crisis”, http://www.concorrencia.pt/ vEN/News_Events/Comunicados/Pages/PressRelease_202005.aspx (Erişim tarihi, 21.01.2021).
21 Hellenic Competition Commission, “Competition Law Enforcement During Times of Extraordinary Social and Economic Circumstances – COVID 19 Pandemic”, https://www.epant.gr/en/enimerosi/ press-releases/item/838-press-release-competitionlaw-enforcement-and-covid-19-pandemic.html (Erişim tarihi, 21.01.2021).
22 Finnish Competition and Consumer Authority, “Competition legislation does not prevent necessary measures for safeguarding the supply of personal protective equipment and medicines”, https://www.kkv.fi/en/current-issues/ press-releases/2020/9.4.2020-competition-legislation-does-not-prevent-necessary-measures-for-safeguarding-the-supply-of-personal-protective-equipment-and-medicines (Erişim tarihi, 21.01.2021).
23 Conseil de la concurrence, “Covid-19 : Document d’orientation à destination des entreprises”, https://concurrence.public.lu/fr/actualites/2020/ document-orientation-entreprises-coronavirus.html (Erişim tarihi, 21.01.2021).
24 Úřad pro ochranu hospodářské soutěže, “COMPETITION LAW ENFORCEMENT DURING THE CRISIS CAUSED BY COVID-19 DISEASE”, https://www.uohs.cz/en/competition/news-competition/2758-competition-law-enforcement-during-thecrisis-caused-by-covid-19-disease.html (Erişim tarihi, 21.01.2021).
25 “Message by the CPC on the application of antitrust rules in the state of emergency situation concerning COVID-19”, https://www.infobusiness.bcci. bg/comp-10-4-20.html (Erişim tarihi, 21.01.2021).
26 Consiliul Concurenţei, “THE COMPANIES CAN ACT SO THAT TO AVOID THE SHORTAGE OF ESSENTIAL PRODUCTS”, http://www.consiliulconcurentei.ro/wp-content/uploads/2020/04/masuri_ ce_mar_2020_english.pdf (Erişim tarihi, 26.01.2021).
27 Lietuvos Respublikos konkurencijos taryba, “EUROPEAN COMMISSION AND EU COMPETITION AUTHORITIES ENCOURAGE COMPANIES TO SEEK GUIDANCE ON COOPERATION INITIATIVES”, https://kt.gov.lt/en/news/european-commission-and-eu-competition-authorities-encourage-companies-to-seek-guidance-on-cooperation-initiatives (Erişim tarihi, 26.01.2021).
28 Konkurrence- og Forbrugerstyrelsen, “Application of competition law during the covid-19 crisis”, https://www.en.kfst.dk/nyheder/kfst/english/ news/2020/20200323-ecn-joint-statement/ (Erişim tarihi, 26.01.2021).
29 Bundeswettbewerbsbehörde, “Coronavirus (COVID-19) and its impact on competition law in Austria”, https://www.bwb.gv.at/en/news/detail/ news/coronavirus_covid_19_and_its_impact_on_ competition_law_in_austria_joint_statement_by_ the_europea/ (Erişim tarihi, 26.01.2021).
30 Wettbewerbskommission, “WEKO: Kartellrecht gilt während Corona-Krise”, https://www.admin.ch/ gov/de/start/dokumentation/medienmitteilungen. msg-id-78586.html (Erişim tarihi, 26.01.2021).
31 Communication from the Commission Temporary Framework for assessing antitrust issues related to business cooperation in response to situations of urgency stemming from the current COVID-19 outbreak 2020/C 116 I/02
32 European Comission, “Coronavirus: Commission adopts package of measures to further support the agri-food sector”, https:// ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/ en/IP_20_788 (Erişim tarihi, 26.01.2021).
33 Authority for Consumers & Markets, “ACM: Health insurers are allowed to give health care providers financial support collectively during Coronavirus crisis”, https://www. acm.nl/en/publications/acm-health-insurers-are-allowed-give-health-care-providers-financial-support-collectively-during-coronavirus-crisis (Erişim tarihi, 26.01.2021).
34 Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato, “DC9901-COV1 - ICA: competitive compatibility verified of the cooperation agreements between businesses for the distribution of masks and the moratorium scheme for consumer credit prepared by Assofin”, https://en.agcm.it/en/media/press-releases/2020/6/DC9901-COV1 (Erişim tarihi, 26.01.2021).
35 Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia, “COVID-19 Complaints and queries involving the application of competition rules”, https://www.cnmc. es/sites/default/files/editor_contenidos/ Notas%20de%20prensa/2020/20200407%20 NP%20Balance%20Buz%C3%B3n%20 Covid_20200407_eng.pdf (Erişim tarihi, 26.01.2021).
36 Hellenic Competition Commission, “Press Release - Investigation in healthcare materials”, https://epant.gr/en/enimerosi/ press-releases/item/840-press-release-investigation-in-healthcare-materials.html (Erişim tarihi, 26.01.2021).
37 Hellenic Competition Commission, “Press Release - The interim results of HCC’s investigations on health and hospital equipment during covid-19 pandemic”, https:// www.epant.gr/en/enimerosi/press-releases/ item/1083-press-release-the-interim-resultsof-hcc-s-investigations-on-health-and-hospital-equipment-during-covid-19-pandemic. html (Erişim tarihi, 26.01.2021).
38 Pamela Barbaglia, “EU regulators ask companies to delay merger filings over coronavirus disruption”, https://www. reuters.com/article/us-healthcare-coronavirus-eu-antitrust/eu-regulators-ask-companies-to-delay-merger-filings-over-coronavirus-disruption-idUKKBN2133YL (Erişim tarihi, 27.01.2021).
39 Directorate General for Competition - European Commission, “SPECIAL MEASURES DUE TO CORONAVIRUS / COVID-19: Update of 7th April 2020”, https://ec.europa.eu/competition/mergers/covid_19.html (Erişim tarihi, 27.01.2021).
40 Competition and Markets Authority, “COVID-19: CMA working arrangements”, https://www.gov.uk/government/news/covid19-cma-working-arrangements (Erişim tarihi, 27.01.2021).
41 Competition and Markets Authority, “Merger assessments during the coronavirus (COVID-19) pandemic”, https://www.gov.uk/ government/publications/merger-assessments-during-the-coronavirus-covid-19-pandemic (Erişim tarihi, 27.01.2021).
42 Conseil de la concurrence, “Adaptation of the time limits and procedures of the Autorité de la concurrence in times of health emergency”, https://www.autoritedelaconcurrence.fr/en/press-release/adaptation-timelimits-and-procedures-autorite-de-la-concurrence-times-health (Erişim tarihi, 27.01.2021).
43 Conseil de la concurrence, “Gradual lifting of the state of health emergency in France: re-instating statutory time limits”, https:// www.autoritedelaconcurrence.fr/en/press-release/gradual-lifting-state-health-emergency-france-re-instating-statutory-time-limits (Erişim tarihi, 27.01.2021).
44 Autoridade da Concorrência, “AdC fines Hospital Particular do Algarve for gun-jumping”, http://www.concorrencia.pt/vEN/ News_Events/Comunicados/Pages/PressRelease_202004.aspx (Erişim tarihi, 27.01.2021)
45 European Comission, “COVID-19: Commission sets out European coordinated response to counter the economic impact of the Coronavirus*”, https://ec.europa. eu/commission/presscorner/detail/en/ip_20_459 (Erişim tarihi, 27.01.2021).
46 Communication from the Commission Temporary Framework for State aid measures to support the economy in the current COVID-19 outbreak 2020/C 91 I/01
47 Communication from the Commission Amendment to the Temporary Framework for State aid measures to support the economy in the current COVID-19 outbreak 2020/C 112 I/01; Communication from the Commission Amendment to the Temporary Framework for State aid measures to support the economy in the current COVID-19 outbreak 2020/C 164/03; Communication from the Commission Third amendment to the Temporary Framework for State aid measures to support the economy in the current COVID-19 outbreak 2020/C 218/03; Communication from the Commission 4th Amendment to the Temporary Framework for State aid measures to support the economy in the current COVID-19 outbreak and amendment to the Annex to the Communication from the Commission to the Member States on the application of Articles 107 and 108 of the Treaty on the Functioning of the European Union to short-term export-credit insurance 2020/C 340 I/01; Communication from the Commission Fifth Amendment to the Temporary Framework for State aid measures to support the economy in the current COVID-19 outbreak and amendment to the Annex to the Communication from the Commission to the Member States on the application of Articles 107 and 108 of the Treaty on the Functioning of the European Union to shortterm export-credit insurance 2021/C 34/06
48 European Comission, “State aid cases”, https://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/coronavirus-response/ jobs-and-economy-during-coronavirus-pandemic/stateaid-cases_en (Erişim tarihi, 27.01.2021).
49 Federal Trade Commission, “Federal Trade Commission and Justice Department Announce Expedited Antitrust Procedure and Guidance for Coronavirus Public Health Efforts”, https://www.ftc.gov/news-events/ press-releases/2020/03/ftc-doj-announce-expedited-antitrust-procedure (Erişim tarihi, 28.01.2021).
50 Department of Justice Office of Public Affairs, “Department of Justice Issues Business Review Letter to Medical Supplies Distributors Supporting Project Airbridge Under Expedited Procedure for COVID-19 Pandemic Response”, https://www.justice.gov/opa/pr/department-justice-issues-business-review-letter-medical-supplies-distributors-supporting (Erişim tarihi, 28.01.2021).
51 Department of Justice Office of Public Affairs, “Justice Department Issues Business Review Letter to AmerisourceBergen Supporting Distribution of Critical Medicines Under Expedited Procedure for COVID-19 Pandemic Response”, https://www.justice.gov/opa/pr/ justice-department-issues-business-review-letter-amerisourcebergen-supporting-distribution (Erişim tarihi, 28.01.2021).
52 Department of Justice Office of Public Affairs, “Department of Justice Supports National Pork Producers Council’s Ability to Combat Meat Shortage”, https://www. justice.gov/opa/pr/department-justice-supports-national-pork-producers-council-s-ability-combat-meat-shortage (Erişim tarihi, 28.01.2021).
53 Department of Justice Office of Public Affairs, “Department Of Justice Issues Business Review Letter To Monoclonal Antibody Manufacturers To Expedite And Increase The Production Of Covid-19 Mab Treatments”, https://www.justice.gov/opa/pr/department-justice-issues-business-review-letter-monoclonal-antibody-manufacturers-expedite (Erişim tarihi, 28.01.2021).
54 Department of Justice Office of Public Affairs, “Department of Justice Issues Positive Business Review Letter to Companies Developing Plasma Therapies for Covid-19”, https://www.justice.gov/opa/pr/department-justice-issues-positive-business-review-letter-companies-developing-plasma (Erişim tarihi, 28.01.2021).
55 Competition Bureau Canada, “Competition Bureau statement on competitor collaborations during the COVID-19 pandemic”, https://www.canada.ca/ en/competition-bureau/news/2020/04/competition-bureau-statement-on-competitor-collaborations-during-the-covid-19-pandemic.html (Erişim tarihi, 28.01.2021).
56 U.S. Department of Justice Office of Public Affairs, “Justice Department Cautions Business Community Against Violating Antitrust Laws in the Manufacturing, Distribution, and Sale of Public Health Products”, https://www.justice.gov/opa/pr/justice-department-cautions-business-community-against-violating-antitrust-laws-manufacturing (Erişim tarihi, 28.01.2021).
57 U.S. Department of Health & Human Services, “HHS Implements President Trump’s Hoarding Prevention Executive Order”, https://www.hhs. gov/about/news/2020/03/25/hhs-implements-president-trumps-hoarding-prevention-executive-order.html (Erişim tarihi, 28.01.2021).
58 Washington Attorney General, “AG FERGUSON STATEMENT ON PRICE GOUGING IN PUBLIC-HEALTH EMERGENCY”, https://www.atg. wa.gov/news/news-releases/ ag-ferguson-statement-price-gouging-public-health-emergency (Erişim tarihi, 28.01.2021); Illinois Attorney General, “ATTORNEY GENERAL RAOUL WILL TAKE ACTION TO STOP PRICE GOUGING ON ITEMS RELATED TO THE CORONAVIRUS”, https://illinoisattorneygeneral.gov/ pressroom/2020_03/20200317b. html (Erişim tarihi, 28.01.2021); New York Attorney General, “AG James: Price Gouging Will Not Be Tolerated”, https://ag.ny.gov/press-release/2020/ ag-james-price-gouging-will-not-betolerated (Erişim tarihi, 28.01.2021);
59 Michigan Attorney General, “Nessel Takes Action Against Online Retailer As COVID-19 Price-gouging Complaints Rise”, https://www. michigan.gov/som/0,4669,7-192- 29701_74909_74922-522149--,00. html (Erişim tarihi, 28.01.2021); Michigan Attorney General, “AG Nessel Sends Cease and Desist Letter to Menards For Price-gouging”, https:// www.michigan.gov/ag/0,4534,7- 359-92297_47203-521994--,00.html (Erişim tarihi, 28.01.2021).
60 Federal Trade Commission, “FTC Chairman Joe Simons Outlines the Agency’s Approach to Safeguarding Consumers during the Coronavirus Pandemic”, https://www.ftc.gov/ news-events/press-releases/2020/03/ ftc-chairman-joe-simons-out - lines-agencys-approach-safeguarding (Erişim tarihi, 30.03.2021).
61 Office of the Attorney General, “Department of Justice COVID-19 Hoarding and Price Gouging Task Force”, https://www.justice.gov/ file/1262776/download (Erişim tarihi, 23.03.2021).
62 Federal Trade Commission, “Premerger Notification Office Implements Temporary e-Filing System”, https://www.ftc.gov/newsevents/press-releases/2020/03/ premerger-notification-office-implements-temporary-e-filing (Erişim tarihi, 28.01.2021).
63 Federal Trade Commission, “Justice Department Announces Antitrust Civil Process Changes for Pendency of COVID-19 Event”, https://www.justice.gov/opa/pr/ justice-department-announces-antitrust-civil-process-changes-pendency-covid-19-event (Erişim tarihi, 28.01.2021).
64 Competition Bureau Canada, “Letter from the Commissioner to the Canadian Bar Association regarding impacts of the COVID-19 pandemic”, https://www.competitionbureau.gc. ca/eic/site/cb-bc.nsf/eng/04523.html (Erişim tarihi, 28.01.2021).
