ÖZET
Yapay zeka teknolojilerinin gelişmesiyle günümüzde bu varlıkların hareketlerinden kimin, hangi hukuki kaynaklara dayalı olarak sorumlu tutulacağına ilişkin sorular ortaya çıkmış olup, makalede bu hususlar irdelenecektir.
I. GİRİŞ
Toplumun ihtiyaçları doğrultusunda ve teknolojinin gelişmesiyle ortaya çıkan yapay zeka ve otonom uygulamaların kullanıcı yelpazesi gün geçtikçe daha da genişlemeye başlamıştır. Mezkur sebepten ötürü zararların ortaya çıkması kaçınılmaz bir gerçek haline gelmiştir. Zararlar maddi ve manevi olabileceği için görünümleri de farklı şekillerde karşımıza çıkabilir. Bu noktada doğan zararların kompanse ve tazmin edilmesi noktasında hukuk kuralları devreye girmektedir. Günümüzde hemen hemen herkesin elinde bulunan akıllı cep telefonları aracılığıyla bile yapay zeka uygulamalarına kolayca erişilebilip işlem yapılabiliyorken, Türk Hukukunda da bu konulara ilişkin düzenleme yapılması ve söz konusu sorumluluğa ilişkin sınırların çizilmesi haiz olmuştur.
II. YAPAY ZEKANIN TANIMI
“İlk defa Amerikalı bilgisayar bilimci John McCarthy tarafından ortaya atılmış olan yapay zekâ kavramı en genel anlamda, algılama, öğrenme, geliştirme, yaratıcılık, iletişim kurma, karar verme, sonuç çıkarma gibi normalde insan zekâsını gerektiren işlevleri yerine getirebilen sistemler olarak tanımlanabilir”1. Tanımdan anlaşılacağı üzere temel amaç, makinelere insan hareketlerini taklit ettirerek insan zekâsına özgü davranışları sergiletebilmektir.
Ayrıca “Yapay zekâyı tanımlamaya kalkmanın teknolojinin ilerlemesine ve yapay zekânın sınırlandırılmasına sebep olacağı dile getirilmektedir”2. Yapay zeka ürünlerinin tanımlanmasına ilişkin görüşlerden biri de yapay zeka teknolojilerinin tanımının geniş tutulması sonucunda gelişen teknolojiler ve hukuk dünyası arasında bir denge yakalanabileceği, ancak geniş tutulan bu tanımlamaların yapay zeka kullanıcılarının sorumluluklarını oldukça arttırabileceği ve bu durumun yapay zeka teknolojilerinin gelişimini olumsuz etkileyebileceği ihtimalidir3.
III. YAPAY ZEKANIN HUKUKİ STATÜSÜ
Doktrinde yapay zekanın hukuki statüsüne ilişkin bir birlik bulunmamakla birlikte, Türk Hukukunda ilgili statüyü açıkça düzenleyen herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Bununla birlikte eşya görüşü, kölelik görüşü ve tüzel kişilik görüşü yapay zekanın hukuki statüsü bakımından doktrinde öne sürülen başlıca görüşlerdir. İlaveten, yapay zekanın hukuki statüsü konusunda Avrupa Parlamentosu tarafından 2017 yılında yayınlanan Hukuk İşleri Komisyonu Robotik Tavsiye Raporu’nda4 yapay zekaya elektronik kişilik verme hususu üzerinde de durulmuştur.
A. Eşya Görüşü
Yapay zeka teknolojileri kapsamında ortaya atılan ilk görüş eşya görüşü olsa da bu teknolojiler hak süjesi değil ancak objesi olabilir. Şöyle ki; eşyalar genellikle gerçek veya tüzel kişilerin mülkiyetindedir. Bu sebeple yapay zeka teknolojilerinin eşya niteliğinde olduğunu ileri süren görüş öğretide eleştirilmektedir. Zira, önemli sebeplerinden biri ise yapay zekaların eşya olarak nitelendirildiği takdirde davranışlarından ötürü ortaya çıkacak zararlarda sorumluluğunun kime yükleneceği sorunudur5. “Eşya görüşüne göre, yapay zekâ insanların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla meydana getirilen bir eşya niteliğindedir. Öz bilinci bulunmadığı için hukuken kişi olarak tanınması mümkün değildir”6. Dolayısıyla kullanıcılar tarafından beslenen veriler doğrultusunda özek kişiliğini oluşturarak suç unsuru teşkil edebilecek davranışlarda bulunan yapay zeka teknolojilerinin hukuki sorumluluğun kendisini kullanan veya zilyetliğinde bulunduranın üstünde olabileceği tartışılabilir.
Bahsedilen sebepler üzerine doktrinde yapay zeka teknolojilerinin eşya olarak nitelendirile bilirliği hususu konusunda net bir görüş birliği bulunmadığı açıkça söylenebileceği gibi kanımızca yapay zeka teknolojilerini eşya niteliğinde tanımlamak pragmatik bir çözüm olmayacaktır. Eşya, hukukta “Kişilerin üzerinde hakimiyet kurabildiği ekonomik değeri ve maddi varlığı olabilen maddelerdir.” olarak tanımlanmıştır. Söz konusu tanım ve yapay zeka tanımları mukayese edildiğinde Türk Hukukunda mevcut olan eşya tanımının oldukça yetersiz ve bu teknolojilerin göz önünde bulundurulmadan düzenlendiğini söylemek yerindedir. Bu sebepten ötürü uyuşmazlıklar sonucu muğlak durumlar ve sakıncalı sonuçlar doğma ihtimali de oldukça yüksek olacaktır.
B. Kölelik Görüşü
“Yapay zekanın giderek insanlara benzer bir yapıya yaklaşmaları, dünya tarihinde uzun zamandır rafa kaldırılmış olan kölelik statüsünün yeniden değerlendirilmesine yol açmıştır. İnsanlara hizmet etmesi, pek çok alanda işlerini kolaylaştırması, ihtiyaçlarını gidermesi ve zekaya sahip bir varlık olması nedeniyle Roma hukukunda kölelerin tabi olduğu yasal statünün yapay zekaya tanınabileceği ileri sürülmüştür”7.
Filozof John Locke ise, yapay zekâ teknolojileri gerçek kişilerce üretildiğinden ortaya çıkan ürün gerçek kişinin emeğinin bir ürünüdür ve bu sebeple yalnızca üreticilerinin yarattıkları ürün üzerinde mülkiyet hakkı bulunduğunu savunmaktadır. “Bu nedenle yapay zekâ kişi olacaksa ancak üreticisinin kölesi olabileceği görüşü de tartışılmaktadır”8. Kölelik görüşünün özünde yapay zeka teknolojilerine kölelik statüsü verilerek kişilik ihlalinin olmaması ve eşya görüşünün desteklenmesi amaçlanmaktadır. Ancak, yapay zeka teknolojileri gelişimleri öngörülemez bir hal aldığından ileride kölelik statüsünü reddedebilme ihtimalleri öne sürülmüş olup, bu sebeple kölelik görüşüne çekimser bakılmaktadır. Mezkur görüşe çekimser bakılmasının başka bir sebebi ise görüşün hukuki sorunlara çözüm sunmamasının yanı sıra yüzlerce yıl süregelen mücadelenin tekrar tarih kitaplarına girmesi korkusudur.
C. Tüzel Kişilik Görüşü
Yapay zeka teknolojilerine gerçek kişilik atfedilemeyeceğinden tüzel kişilik statüsü verilmesi konusu üzerinde durulmuştur. “Yapay zekâya tüzel kişilik tanınması ile üçüncü kişilerin muhatap olacağı olumsuzluklara karşı korunacağı ileri sürülürken, yapay zekânın tüzel kişi gibi bağımsız bir malvarlığına sahip olması ve özel siciline tescil olunması sayesinde denetime tâbi olacağı da vurgulanmaktadır”9. Yapay zeka ürünleri ve üreticileri arasında şirketler ve yönetim kurulları arasında olan mekanizmanın benzetilmesi bu görüşü desteklemek için bir sebep olarak görünse de şirketlere, vakıflara, derneklere bile tüzel kişilik verilmesi hususunda oldukça sancılı bir dönem geçirildiğinden yapay zekalara tüzel kişilik verilmesi görüşü oldukça eleştirilmektedir.
Güncel olarak Türk Hukuku mevzuatında yapay zekalara tüzel kişilik verilmesine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Türk Medeni Kanunu madde 47 uyarınca tüzel kişiler “Başlı başına bir varlığı olmak üzere örgütlenmiş kişi toplulukları ve belli bir amaca özgülenmiş olan bağımsız mal toplulukları, kendileri ile ilgili özel hükümler uyarınca tüzel kişilik kazanırlar.”10 olarak tanımlanmıştır. Maddeyi incelediğimizde yapay zeka teknolojilerinin bu tanıma pekte uygun olmadığı görülmektedir. Yapay zeka teknolojilerine tüzel kişilik verilmesi görüşü yüzeyde en ideal çözüm olarak gözükse de gerçek kişilerce yönetilen tüzel kişiliklerin ardında insan iradesinin mevcut olduğu göz ardı edilmemelidir.
D. Elektronik Kişilik Görüşü
Avrupa Parlamentosu tarafından 2017 yılında yayınlanan Hukuk İşleri Komisyonu Robotik Tavsiye Raporu’nda bahsedilen yapay zekaya elektronik kişilik verilmesi görüşü halihazırda var olan görüşlere nazaran konuya yeni bir bakış açısı kazandırmıştır. Veri akışı sağlandıkça kendi içinde geliştirdiği bilinçle hareket eden yapay zekaların hareketleri üreticisinden bağımsız olduğundan, raporda belirtildiği üzere en zeki ve üstün yapay zekânın ortaya çıkmasıyla birlikte göz önünde bulundurulabilecek bir görüştür.
Yapay zeka teknolojilerine tanınacak bu yeni kişilik sayesinde yapay zeka teknolojileri bir sicile kaydedilerek mali sorumluluk bakımından bu varlıklara özgü sigorta fonları kurulması önerisinde bulunulmuştur11. Söz konusu zararların tazmini konusunda yapay zeka teknolojisinin fiili ile ortaya çıkan zararın nedensellik bağı yeterli olacağından, zararların tazmini hususunda çok daha az sorun yaşanacaktır. Raporda bahsedilen bir hususa göre en iyi yapay zeka teknolojilerinin ortaya çıkabilmesi için gereken mevcut mevzuatların kısıtlayıcı olması yerine teşvik edici olmasıdır. Böylelikle hukuki sorumluluk benimsenerek yapay zeka teknolojilerine elektronik kişilik statüsü atfedilerek teknolojik gelişimlerin de önü açılacaktır.
Türk Hukuku başta olmak üzere pek çok ülke mevzuatında yapay zeka alanına ilişkin yeni düzenlemelerin eklenmesi bu alandaki gelişim sebebiyle muhtemel olduğundan, kişilik teorileri açısından tam olarak sınıflandırılamayan yapay zeka ürünlerinin yeni bir kişilik sınıfı altında yer bulması ve bu sınıfın yürürlüğe konulacak mevzuat ile birlikte güncel şart ve gerekliliklere uyarlanması sorumluluk hukuku açısından pek çok sorunun çözümünü de sağlayabilecektir.
IV. YAPAY ZEKALARDA ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU
Teknoloji geliştikçe kusur bilinci bulunmayan bu varlıkların ortaya çıkarabileceği zararlardan kimin sorumlu olacağı hususu da büyük bir soru haline gelmiştir. “Yapay zekanın sebep olduğu hukuka aykırılıklar dava edilir ise Anayasa madde 36’daki “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.” hükmü gereği, bu dava neticelendirilmek zorundadır12.
Bu tür davalarda zarardan sorumlu tutulan kişi genellikle üretici olsa da zararın ortaya çıkmasına sebep olan her zaman üretici olmayabilir. Bazı hallerde kullanıcı, programcı, ithalatçı veya distribütörlerin sorumluluklarından veya bu kişilerin müterafik kusurundan bahsedilebilir.
A. Üreticinin Kusursuz Sorumluluğu
Kusursuz sorumluluğun doğmasındaki en büyük etken, zarara sebep olan olay ile kast ile gerçekleştirilmiş kusur yerine; özen yükümlülüğü ihlali veya gözetim ihlali olması yeterlidir. “Kusursuz sorumluluk “hakkaniyet sorumluluğu” ile objektif özen yükümlülüğünün ihlali ile ortaya çıkan “olağan sebep sorumluluğu” ve tehlikeli işletme ile zarar arasında uygun illiyet bağının bulunmasıyla doğan “tehlike sorumluluğu” olarak üç şekilde karşımıza çıkmaktadır”13. Türk hukukunda yapay zekanın eylemlerinden ötürü ortaya çıkan zararlara özgü yasal düzenleme olmadığından hukuki sorunlar meydana geldiğinde halihazırda bulunan hukuk prensiplerinden yararlanmak mümkün ve yerinde olacaktır.
Halihazırda bulunan kanuni düzenlemeler, yapay zekanın davranışları sonucu oluşabilecek zararlar çerçevesinde ancak zararın doğmasında üretici, kullanıcı, distribütör gibi belirli bir kişi veya kişiler olduğunda uygulanacaktır. Günümüzde yapay zekanın davranışlarından ötürü meydana gelen zararların tazmini konusunda akla gelen ilk seçenek üretici olarak gözükse de durum her zaman bu şekilde olmayabilir. Türk hukuk doktrininde yer alan görüşlerden bir diğeri ise mevcut kusursuz sorumluluk hükümlerinin yapay zeka teknolojilerine uygulanmasının tazminat hukuku açısından yeterli olacağı yönündedir.
B. Üreticinin Sözleşme Dışı Kusursuz Sorumluluğu
“Yapay zekânın otonom davranışlarıyla üçüncü kişilere verdiği zararlar bağlamındaki “sözleşme dışı sorumluluk” hakkında doktrinde, kusursuz sorumluluk esasına dayanan çeşitli ihtimaller değerlendirilmektedir”14.
“Sorumluluk hukukunda asıl olan herkesin kendi eyleminden sorumlu olmasıdır. Adam çalıştıranın sorumluluğu da çalışanın eyleminden değil, kendi pasif şekilde tezahür eden özen yükümlülüğünü yerine getirmeme eyleminden kaynaklanmaktadır”15. Başka bir deyişle, yapay zekanın doğurduğu zarar ile özen yükümlülüğü ihlali arasında illiyet bağının arandığı söylenebilir. Ayrıca Türk Borçlar Kanunu16, madde 66 (Adam çalıştıranın sorumluluğu) bağlamında, maddenin yalnızca gerçek kişilerce uygulama alanı olduğu aşikardır. Bu bağlamda hukuk tahtında henüz kişilik statüsü bulunmayan yapay zeka teknolojilerinin sebep olduğu zararlardan ötürü TBK madde 66’da zikredilen adam çalıştıranın sorumluluğundan bahsetmek mümkün olmayacaktır.
Bununla birlikte belirtmek gerekir ki yapay zekaların kusur bilinci bulunmasa da otonom hareketler gösterebildiklerinden ve kullanıcı tarafından kendisine beslenen veriler doğrultusunda hareket edebildiklerinden doktrinde, üretici yerine hayvan bulunduranın sorumluluğu kapsamında değerlendirebileceğine karar verilmiştir. Söz konusu teorideki problem, üreticinin kurtuluş ispatı getirdiği takdirde; mağdurun, yapay zeka teknolojilerinin sorumluluğuna başvuramayacak olmasıdır. Yapay zeka teknolojisi, sistemi kendi kendine öğrenmiş, görece otonom hale gelmiş ve buna bağlı olarak zararın ortaya çıkmasına sebep olan bir karar vermişse, üreticinin sorumluluğunu tespit edebilmek oldukça zordur. “Örneğin Microsoft şirketinin Tay isimli yapay zekası, Microsoft şirketi tarafından yaratıldıktan sonra Twitter hesabı üzerinden dünyanın dört bir yanındaki insanlarla tesadüfi bir biçimde sohbet etmeye başlamış ve bu sohbetler sonucunda ırkçı ve cinsiyetçi olmayı öğrenmiştir. Microsoft şirketi, Tay’ın kontrolden çıkması sebebiyle Tay’ı kapatmak zorunda kalmıştır”17.
Bu sebeplerden ötürü özellikle kullanıcı tarafından beslenen verilerle gelişen ve özerk bir yapıya sahip olan yapay zeka teknolojilerinin hareketleri önceden tahmin edilemez durumda olduğundan üreticinin kusursuz sorumluluğu kısıtlanmalıdır.
V. ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE TEKNİK DÜZENLEMELER KANUNU KAPSAMINDA ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU
Daha önce de belirtildiği üzere yapay zeka teknolojilerinin doğurduğu zararlar kapsamında hukuki statüleri bulunmadığından, sorumlulukları da bulunmamaktadır. Bu senaryoda üreticiye ilişkin kusursuz sorumluluk hükümlerine başvurulsa da Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu18 yapay zekalardan zarar gören kişinin ileri sürebileceği hukuki dayanaklardan biridir. Kanun zararlardan her ne kadar üreticiyi sorumlu tutsa da aynı zamanda üreticinin sorumluluğunun ortadan kalkacağı durumlara dair hükümler de içermektedir.
Hatalı üründen kaynaklanan tazminat sorumluluğu ÜGK madde 6’da düzenlenmiştir. Madde kapsamında zararın doğması her zaman tazmin edileceği anlamına gelmez. Madde 6/2 uyarınca “İmalatçı veya ithalatçının sorumlu tutulabilmesi için, zarar gören tarafın uğradığı zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat etmesi zorunludur”19. Başka bir deyişle, zararın uygunsuzluktan kaynaklanması gerektiği de söylenebilir. Bu bağlamda belirtmek gerekir ki zarar görenin üründe uygunsuzluk olduğunu iddia etmesi ve illiyet bağını ve zararı ispat etmesinin sonucunda üretici, ürünün teknik düzenlemelere uygun olduğunu ispat edebildiği halde sorumluluktan kurtulabilecektir. Bu haller; ürünün, üreticinin iradesiyle piyasaya sürülmemiş olması, ürünün piyasaya sürüldüğü anda hatalı olmaması veya hatanın üçüncü bir tarafın hareketiyle sonradan meydana gelmesi veya üründeki uygunsuzluğun, teknik düzenlemelere veya diğer zorunlu teknik kurallara uygun olarak üretilmesinden kaynaklamasıdır.
Bununla birlikte, üretici sorumluluktan kurtulamasa bile tazminatta indirim uygulanmasına sebep olabilecek durumlar ortaya çıkabilir. İlki, zarar görenin kusurunun bulunmasıdır. Üreticinin veya zararın ortaya çıkmasına neden olan kişinin yanı sıra zarar görenin hür iradesi ile gerçekleştirmiş olduğu hareketlerden ötürü zarara katlanması, tazminatta indirim sebeplerinden biridir. Diğer bir sebep ise zarar görenin hareketlerinin aklı selim bir kişi ile mukayese edilerek durumun incelenmesine dayanır20. “Zarar görenin, ürünü makul biçimde kullanması gerekir”21. “Örneğin yapay zekâlı fırında sadece yiyeceklerin pişirileceği belirtilmesine rağmen, COVID 19›dan koruyan maskenin tekrar kullanılmak için ısıtılması makul kullanım sayılmayacağından imalatçının ürün sorumluluğu bulunmaz”22. Başka bir hal ise zararın, zarara uğrayanın sorumluluğundaki bir kişinin hareketlerinden dolayı ortaya çıkmış olmasıdır.
Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’nun yasallaşması ile birlikte öncesinde üreticinin sorumluluğuna ilişkin olarak tüketici çerçevesinde düzenlenen mevzuatlara başvurulurken ilgili kanunun yürürlüğe girmesi ile nihayetinde konuya ilişkin özel bir düzenleme yapılmıştır23. Yine de belirtmek isteriz ki yapay zeka teknolojilerinin ortaya çıkardığı zararlar kapsamında bu düzenlemeler yetersiz kalmaktadır.
VI. SONUÇ
İnsanlara özgü olan düşünerek karar alma yetisi, teknolojinin gelişmesiyle yapay zeka varlıklarına da uyarlanarak bu varlıkların otonom hareketler göstermelerini sağlamıştır. Gerek yapay zekanın kendisinin gerek üreticisinin, kullanıcısının veya üçüncü bir tarafın hareketlerinden ötürü doğabilecek zararlardan kimin sorumlu olacağı sorusuna cevap bulmakta gerekli olmuştur. Bu doğrultuda konuya ilişkin çözüm arayışları ortaya çıkmış olmakla birlikte doktrinde farklı düşüncelerin yer almasını sağlamıştır.
Sonuç olarak, ilk olarak yapay zekaların hukuki statülerinin belirlenmesi gerekmektedir. Yapay zeka teknolojileri için hangi kişilik görüşü benimsenecektir? Benimsenecek görüş kapsamında bu teknolojilere hangi haklar tanınacaktır? Ancak bu soruların cevaplanmasıyla doğacak görüş birliği doğrultusunda hazırlanacak kanuni düzenlemeler sonucunda yapay zeka teknolojilerinin ortaya çıkardığı zararların sorumluluğu bağlamında kesin bir çözüme ulaşılabilir.
KAYNAKÇA
MERVE SALI EROĞLU, Sorumluluk Hukukunda Yapay Zeka, Yüksek Lisans Tezi, 2022.
İLYAS SAĞLAM/ EMRE GİRGİN, “Yapay Zeka ve Sözleşme Dışı Kusursuz Sorumluluk”, Antalya Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 10, S. 19, 2022.
ERMAN BENLİ/ GAYENUR ŞENEL, Yapay Zekâ ve Haksız Fiil Hukuku, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.: 2, S.: 2, 2020.
ÇAĞLAR ERSOY, Robotlar, Yapay Zeka ve Hukuk, 2. Baskı, İstanbul 2017.
ALP ÖZTEKİN, Teoride ve Uygulamada Türk İnternet Hukuku, 2. Baskı, Ankara 2023.
ECEM AKSOY, Yapay Zekânın Sorumluluk Hukukundaki Konumu ve Büyük Veri İle İlişkisi, 1. Baskı, Ankara 2022.
REMZİ DEMİR, 7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (ÜGTDK) Açısından Yapay Zeka İmalatçısının Ürün Sorumluluğu, 1. Baskı, Ankara, 2023
ÇİĞDEM KIRCA, Ürün Sorumluluğu, 1. Baskı, Ankara 2007.
MUSTAFA ZORLUEL, Yapay Zeka ve Telif Hakkı, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 142, 2019.
SALİH KARADENİZ, “Yapay Zekanın Anonim Şirket Yönetim Kuruluna Üyeliği ve Üyelikten Doğan Sorumluluğun Değerlendirilmesi”, Türkiye Adalet Akademi Dergisi, S.54, 2023
SİNAN S. AKKURT, “Yapay Zekanın Otonom Davranışlarından Kaynaklanan Hukuki Sorumluluk”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Yıl 7, S. 13, 2109.
GÜLER GÖKSU, Adam Çalıştıranın Sorumluluğu, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
DİPNOT
1 Mustafa Zorluel, Yapay Zeka ve Telif Hakkı, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 142, 2019, s. 308’den naklen, Yanisky-Ravid Shlomit, “Generating Rembrandt: Artificial Intelligence, Copyright, and Accountability in the 3A Era: The Human-like Authors Are Already Here: A New Model”, Michigan State Law Review.
2 Ecem Aksoy, Yapay Zekânın Sorumluluk Hukukundaki Konumu ve Büyük Veri ile İlişkisi,1. Baskı, Ankara 2022, s. 38-39.
3 Salih Karadeniz, “Yapay Zekanın Anonim Şirket Yönetim Kuruluna Üyeliği ve Üyelikten Doğan Sorumluluğun Değerlendirilmesi”, Türkiye Adalet Akademi Dergisi, S.54, 2023’den naklen, Aksoy, Büyük Veri, s. 15-16.
4 Robotik Tavsiye Raporu (Çevrimiçi Erişim: 24.01.2024).
5 İlyas Sağlam/ Emre Girgin, “Yapay Zeka ve Sözleşme Dışı Kusursuz Sorumluluk”, 51’den naklen, Erman Benli/ Gayenur Şenel, “Yapay Zeka ve Haksız Fiil Hukuku”, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Dergisi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.2, S. 2, 2020, s. 309.
6 Sağlam/ Girgin, “Yapay Zeka ve Sözleşme Dışı Kusursuz Sorumluluk”, s. 51’den naklen, Zeynep Dönmez Canseven, Yapay Zekanın Anonim Şirketin Yönetim Kurulunda Yer Alması ve Bu Durumun Hukuki Sorumluluğa Etkisi, s. 32-33.
7 Merve Salı Eroğlu, Sorumluluk Hukukunda Yapay Zeka, Yüksek Lisans Tezi, 2022, s. 30’dan naklen, European Parliament’s Committee on Legal Affairs, European Civil Law Rules in Robotics, Study for the JURI Committee, Ekim 2016, http://www.europarl.europa.eu/ RegData/etudes/STUD/2016/571379/ IPOL_STU(2016)571379_EN.pdf (Erişim. 02.01.2024) s. 14, 15.
8 Sağlam/ Girgin, “Yapay Zeka ve Sözleşme Dışı Kusursuz Sorumluluk”, s. 52. Lawrence B. Solum.: “Legal Personhood for Artificial Intelliğences”, North Carolina Law Review, 70/4, 1992, s. 1277.
9 Remzi Demir, 7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (ÜGTDK) Açısından Yapay Zeka İmalatçısının Ürün Sorumluluğu, 1. Baskı, Ankara 2023, s.86’dan naklen, Emre Bayamlıoğlu, “Akıllı Yazılımlar ve Hukuki Statüsü: Yapay Zeka ve Kişilik Üzerine Bir Deneme”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, C.2, S. 147, 2008 s. 139; Shubham Singh, “Attribution of Legal Personhood to Artifically Intelligent Beings”, Bharati Law Review, Temmuz 2017, s. 198.
10 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 47.
11 Çağlar Ersoy, Robotlar, Yapay Zekâ ve Hukuk, 2. Baskı, İstanbul 2017, s. 89.
12 Alp Öztekin, Teoride ve Uygulamada Türk İnternet Hukuku, 2. Baskı, Ankara 2023, s. 447.
13 Merve Salı Eroğlu, Sorumluluk Hukukunda Yapay Zeka, s. 53’den naklen, Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 24. Baskı, Ankara 2019 s. 690; Ahmet M. Kılıçoğlu, Borçlar Hukuku Genel Hükümler 25. Baskı, Ankara 2021, s. 419.
14 Sinan S. Akkurt, “Yapay Zekanın Otonom Davranışlarından Kaynaklanan Hukuki Sorumluluk”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Yıl 7, S. 13, 2109, s. 48’den naklen, Yüksel Bozkurt/ Ebru Armağan : “Patent Uyuşmazlıklarının Çözüm Yolları Milletlerarası Tahkim ve Devlet Yargısı”, Ankara 2009, s. 96.
15 Güler Göksu, Adam Çalıştıranın Sorumluluğu, Yüksek Lisans Tezi, 2021 s. 56’dan naklen, Kemal Oğuzman / Turgut Öz, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C.2,10. Baskı, İstanbul 2013, s. 148.
16 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK).
17 Başak Bak, “Medeni Hukuk Açısından Yapay Zekanın Hukuki Statüsü ve Yapay Zeka Kullanımından Doğan Hukuki Sorumluluk”, Türkiye Adalet Akademi Dergisi, Yıl 9, S. 35, s. 216-127.
18 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (ÜGK).
19 ÜGK m. 6/2.
20 Demir, ÜGTDK Açısından Yapay Zeka İmalatçısının Ürün Sorumluluğu, s. 195-196.
21 Çiğdem Kırca, Ürün Sorumluluğu, 1. Baskı, Ankara, 2007.
22 Demir, ÜGTDK Açısından Yapay Zeka İmalatçısının Ürün Sorumluluğu, s. 196.
23 Demir, ÜGTDK Açısından Yapay Zeka İmalatçısının Ürün Sorumluluğu, s. 210
