ÖZET
INCOTERMS kuralları merkezi Paris’te bulunan Milletlerarası Ticaret Odası (International Chamber of Commerce) tarafından yayımlanan ve milletlerarası ticaret terimlerinin yeknesaklaştırılması ve milletlerarası ticaretin bu bağlamda kolaylaştırılmasını amaçlayan terimlerden oluşan bir yayımdır. Milletlerarası Ticaret Odası, INCOTERMS kurallarını belirli aralıklarla güncelleyerek kuralların küresel ölçekte değişen koşullara uyum sağlamasını amaçlamaktadır. Buna ilişkin olarak Milletlerarası Ticaret Odası en son Ocak 2020’de INCOTERMS 2020 versiynunu yayımlamıştır.
I. GİRİŞ
INCOTERMS kuralları milletlerarası ticarette oldukça sık başvurulan ve oldukça pratik kurallardan oluşmaktadır. Buna göre, tarafların INCOTERMS kurallarından biri üzerinde anlaşması durumunda üzerinde anlaşılan kuralda belirtilen düzenlemeleri (taşıma sözleşmesinin kimin yapacağı, ithalat/ihracat işlemlerini kimin yapacağı vs.) kabul etmiş sayılacaktır. Ancak, uygulamada INCOTERMS kurallarından biri üzerinde anlaşan tarafların anlaşılan kural üzerinde sözleşme kapsamında değişiklik yaptıkları da gözLenmektedir.
Bu yazıda, INCOTERMS’ün son versiyonu olan INCOTERMS 2020 değerlendirilecek ve INCOTERMS 2010 ile arasındaki farklar incelenecektir. Bu çalışmanın sistematiği orijinal INCOTERMS 2020 ile aynı olup, kurallar, tüm taşıma türlerini kapsayan kurallar ile deniz ve içsu taşımalarına ilişkin kurallar altında iki ayrı başlık altında incelenecektir. Bu inceleme yapılırken her bir kuralın 2010 versiyonu ile 2020 versiyonu arasındaki farklar da ortaya konacaktır.
II. INCOTERMS 2020 TESLİMAT ŞEKİLLERİ
A. TÜM TAŞIMA TÜRLERİNİ KAPSAYAN KURALLAR
1. Ex Works (EXW – İşyerinde Teslim)
a. Genel Açıklama
Ex Works (EXW) satıcının yükümlülüğünün ve dolayısıyla riskinin, en az olduğu INCOTERMS kuralıdır1. Hatta INCOTERMS 2020 kitabında bu hususa işaret eden ve alıcıya uyarı niteliği taşıyan bir bölüm bulunmaktadır2. EXW kuralının INCOTERMS 2020 versiyonundaki hali, INCOTERMS kurallarının 2010 versiyonundaki yer aldığı şekilde aynen korunmuştur. EXW kuralına göre satıcı, malları daha önce taraflar arasında kararlaştırılmış herhangi bir yere bırakmakla mükelleftir.
Teslimatın gerçekleşmesi için satıcının malları herhangi bir taşıta yüklemesi veya gümrükleme işlemlerini gerçekleştirmesi gerekmez. Ayrıca, bu kural kapsamında belli bir taşıdın kullanılması zorunluluğu yoktur. Satıcı, teslimatı dilediği taşıt ile gerçekleştirebilir. EXW kapsamında taraflar teslimat yerini belirlemesi zorunludur ancak bu belirlemenin kesin olması gerekmez. Bir başka ifadeyle taraflar bu kural kapsamında kesin teslimat yerini belirlemek zorunda değildir ancak, hasar geçişinin teslimat ile gerçekleştiği göz önüne alınırsa, tarafların teslimat yerini kesin olarak belirlemesi olası uyuşmazlıkları önleyebilir. Buna ilaveten, malların yüklenme işlemi sırasında hasarın kime ait olacağının da açıkça belirlenmesi tarafların lehine ola caktır.
b. Tarafların Yükümlülükleri
i. Satıcının Yükümlülükleri
Satıcı; (i) malları, sözleşmede kararlaştırılan koşullarda ve tarihte teslim etmeli ve buna ilişkin masrafları karşılamalı, (ii) basılı veya elektronik formda olmak üzere tacirler arası uygulamaya uygun olarak fatura düzenlemeli, (iii) alıcının talebi üzerine, masrafları alıcıya ait olmak üzere sigorta yaptırmalı, (iv) ticari teamüllere bağlı olmak üzere, ambalajlama işlemleri ile malın alıcıya teslimine kadar olan bütün masrafları üstlenmeli, (v) alıcıya malın teslimlerine ilişkin bütün ihbarları yapmalı ve (vi) her ne kadar gümrükleme işlemlerini bizzat yapma zorunluluğu olmasa da bu işlemlerin tamamlanmasına ilişkin olarak alıcıya yardım etmelidir.
ii. Alıcının Yükümlülükleri
Alıcı, (i) malların bedelini satış sözleşmesinde belirtildiği şekilde ödemeli, (ii) teslimatın yapılacağı yeri ve zamanı açıkça bildirmeli, yapılan bildirime uygun olarak malları satıcı tarafından teslim edildiği anda teslim almalı ve malların teslim alındığına dair kanıtı satıcıya sunmalı, (iii) malların taşınmasına ilişkin işlemleri (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı, (iv) ithalat ve ihracat için gerekli olan gümrük işlemlerini (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı (v) son olarak, satıcının yardımda bulunurken üstlendiği masrafları karşılamalıdır.
2. Free Carrier (FCA – Taşıyıcıya Masrafsız)
a. Genel Açıklama
Free Carrier (FCA) kuralı altında teslimat; (i) teslimat yerinin satıcının işyeri olarak belirlendiği durumda malların taşıma aracına yüklendiği an ve (ii) teslimat yerinin satıcının işyeri dışında başka bir yer olarak belirlendiği durumlarda malların taşıma aracından teslimat yeri olarak belirlenen yere varıp malların boşaltımının hazır olduğu zamandır. Aynı şekilde, teslimat yerinin seçimi ha sarın geçişi bakımından önem taşımaktadır. EXW’da olduğu gibi FCA’da da taraflar taşı ma aracını seçmekte tamamen serbesttirler. Ancak, EXW’dan farklı olarak satıcı FCA kuralı altında ihracata ilişkin gümrük işlemlerini tamamlamak zorundadır fakat ithalata ilişkin gümrük işlemlerini yükümlülüğü yoktur.
Ayrıca, INCOTERMS 2010’dan farklı olarak, INCOTERMS 2020’de malların satıcıdan alıcıya taşınmasının üçüncü kişi bir taşıyıcı olmadan da yapılabileceği durumlar öngörülmüştür.
b. Tarafların Yükümlülükleri
i. Satıcının Yükümlülükleri
Satıcı; (i) malları, sözleşmede kararlaştırılan koşullarda ve tarihte teslim etmeli ve buna ilişkin masraflara karşılamalı, (ii) basılı veya elektronik formda olmak üzere tacirler arası uygulamaya uygun olarak fatura düzenlemeli, (iii) alıcının talebi üzerine taşıma ve sigortaya ilişkin her türlü işlemi yapmalı (iv) malları teslim ettiğine dair kanıtı alıcıya (masrafları kendisine ait olmak üzere) sunmalı (v) ihracat için gereken gümrük işlemlerini (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı, (vi) ambalajlama/kontrol (kalite kontrol, ölçüm, tartım, sayım gibi) işlemleri ile malın alıcıya teslimine kadar olan bütün masrafları üstlenmeli ve (vii) son olarak alıcıya malların teslim edildiğine dair veya teslim alacak atanan diğer kişinin malları teslim almadığına dair ihbarda bulunmalıdır.
ii. Alıcının Yükümlülükleri
Alıcı, (i) malların bedelini satış sözleşmesinde belirtildiği şekilde ödemeli, (ii) teslimatın yapılacağı yeri ve zamanı açıkça bildirmeli, yapılan bildirime uygun olarak malları satıcı tarafından teslim edildiği anda teslim almalı, (iii) malların taşınmasına ilişkin işlemleri (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı, (iv) malların teslim edildiğine ilişkin kanıtı kabul etmeli, (v) ihracat işlemleri için satıcıya yardımcı olmalı ve ithalata ilişkin olarak ithalat ülkesinin talep ettiği her türlü işlemi (masrafları kendisine ait olmak üzere) yerine getirmeli, (vi) teslim için teslim alacak kişiyi, teslim edilecek zamanı ve teslim edilecek noktaya ilişkin ihbarda bulunmalıdır.
3. CPT – Taşıma Ödenmiş Olarak
a. Genel Açıklama
Carriage Paid TO (CPT) teriminin INCOTER - MS 2010 versiyonunda yer alan kapsamı INCOTERMS 2020’de korunmuştur. Tarafların, taşıma araçlarını dilediği gibi seçmekte özgür oldukları CPT terimi, satıcının malları, kendi belirlediği taşıyıcıya teslim etmesini ve taşıma masrafları karşılamasını öngörmektedir. Mallara ilişkin hasar ve ziya malların taşıyıcıya teslimi ile alıcıya geçer. Ancak satıcı malların alıcıya, belirlenen miktarda ve koşulda ulaşıp ulaşmayacağını garanti etmez.
b. Tarafların Yükümlülükleri
i. Satıcının Yükümlülükleri
Satıcı; (i) malları, sözleşmede kararlaştırılan koşullarda ve tarihte teslim etmeli ve buna ilişkin masrafları karşılamalı, (ii) basılı veya elektronik formda olmak üzere tacirler arası uygulamaya uygun olarak fatura düzenlemeli, (iii) mutada uygun bir taşıma sözleşmesi (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı (iv) malların teslim edildiğine dair kanıtı ve taşıma belgesini/belgelerini alıcıya (masrafları kendisine ait olmak üzere) sunmalı (v) alıcının talebi üzerine sigorta sözleşmesi yapmaya (masrafları alıcıya ait olmak üzere) ilişkin bilgileri sağlamalı, (vi) ihracat için gereken gümrük işlemlerini (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı, (vii) ambalajlama/kontrol (kalite kontrol, ölçüm, tartım, sayım gibi) işlemleri ile malın taşıyıcıya teslimine kadar olan bütün masrafları üstlenmeli ve (viii) son olarak alıcıya malların taşıyıcıya teslim edildiğine dair ve alıcının malları teslim alabilmesi için gereken bütün ihbarlarda bulunmalıdır.
ii Alıcının Yükümlülükleri
Alıcı, (i) malların bedelini satış sözleşmesinde belirtildiği şekilde ödemeli, (ii) teslimatın yapılacağı yeri ve zamanı açıkça bildirmeli, yapılan bildirime uygun olarak malları taşıyıcı tarafından teslim edildiği anda teslim almalı, (iii) sözleşmeye uy - gun ise satıcının sunduğu teslim/taşıma belgesini kabul etmeli, (iv) malların teslim edildiğine ilişkin kanıtı kabul etmeli, (v) ihracat işlemleri için satıcıya yardımcı olmalı ve ithalata ilişkin olarak ithalat ülkesinin talep ettiği her türlü işlemi (masrafları kendisine ait olmak üzere) yerine getirmeli, (vi) teslim edilecek noktayı belirleme hakkı alıcıya aitse buna ilişkin ihbarda bulunmalıdır.
4. CIP - Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak
a. Genel Açıklama
Carriage and Insurance Paid to (CIP) teriminin INCOTERMS 2010 versiyonunda yer alan kapsamı INCOTERMS 2020’de korunmuştur. Tarafların, taşıma araçlarını dilediği gibi seçmekte özgür oldukları CIP terimi, satıcının malları, kendi belirlediği taşıyıcıya teslim etmesini, aynı zamanda taşıma işlemlerini karşılamasını öngörmektedir. Aynı zamanda, CPT’den farklı olarak, satıcının sigorta masraflarını da karşılamasını öngörmektedir. Mallara ilişkin hasar ve ziya malların taşıyıcıya teslimi ile alıcıya geçmektedir. Bununla beraber, satıcı malların alıcıya, belirlenen miktarda ve koşulda ulaşıp ulaşmayacağını garanti etmez.
b. Tarafların Yükümlülükleri
i.Satıcının Yükümlülükleri
Satıcı; (i) malları, sözleşmede kararlaştırılan koşullarda ve tarihte teslim etmeli ve buna ilişkin masraflara karşılamalı, (ii) basılı veya elektronik formda olmak üzere tacirler arası uygulamaya uygun olarak fatura düzenlemeli, (iii) aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir ticari teamül bulunmadıkça Enstitü Kargo Kuralları klozları kapsamında, sözleşme üzerindeki satış bedelinin %10 fazlasını (toplamda %110) içeren, asgari olarak teslim noktasından varma yerine kadar taşınmasını kapsayan bir yük sigortası temin etmeli (iv) mutada uygun bir taşıma sözleşmesi (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı (v) malların teslim ettiğine dair kanıtı ve taşıma belgesini ve belgelerini alıcıya (masrafları kendisine ait olmak üzere) sunmalı (vi) ihracat için gereken gümrük işlemlerini (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı ve ithalat işlemleri için alıcıya yardım etmeli, (vii) ambalajlama/kontrol (kalite kontrol, ölçüm, tartım, sayım gibi) işlemleri ile malın taşıyıcıya teslimine kadar olan bütün masrafları üstlenmeli ve (viii) son olarak alıcıya malların taşıyıcıya teslim edildiğine dair ve alıcının malları teslim alabilmesi için gereken bütün ihbarlarda bulunmalıdır.
ii. Alıcının Yükümlülükleri
Alıcı, (i) malların bedelini satış sözleşmesinde belirtildiği şekilde ödemeli, (ii) teslimatın yapılacağı yeri ve zamanı açıkça bildirmeli, yapılan bildirime uygun olarak malları taşıyıcı tarafından teslim edildiği anda teslim almalı, (iii) sözleşmeye uygun ise satıcının sunduğu teslim/taşıma belgesini kabul etmeli, (iv) malların teslim edildiğine ilişkin kanıtı kabul etmeli, (v) ihracat işlemleri için satıcıya yardımcı olmalı ve ithalata ilişkin olarak ithalat ülkesinin talep ettiği her türlü işlemi (masrafları kendisine ait olmak üzere) yerine getirmeli, (vi) teslim edilecek noktayı belirleme hakkı alıcıya aitse buna ilişkin ihbarda bulunmalıdır.
5. DAP - Belirlenen Yerde Teslim
a. Genel Açıklama
Delivered at Place (DAP) teriminin INCOTER - MS 2010 versiyonunda yer alan kapsamı INCOTERMS 2020’de kısmi olarak değiştirilmiştir. DAP, satıcının malları alıcının ülkesi içerisinde ve daha önce taraflarca belirlenen noktada nakil taşıtından boşalttırmadan teslim etmekle yükümlü olduğu kuraldır. Bir başka ifadeyle, bu kurala göre satıcı malların bir noktaya kadar taşınmasını üstlenir fakat malların boşaltılmasını üstlenmez. 2010 versiyonundan farklı olarak, INCOTERMS 2020 kapsamında taşımanın alıcı veya satıcının kendi taşıma araçlarıyla yapılabileceği açıkça düzenlenmiştir. Bu kural kapsamında mallara ilişkin hasar ve ziya malların belirtilen noktaya varması veya belirtilen noktada boşaltılması ile alıcıya geçer.
b. Tarafların Yükümlülükleri
i. Satıcının Yükümlülükleri
Satıcı; (i) malları, sözleşmede kararlaştırılan koşullarda ve tarihte teslim etmeli ve buna ilişkin masraflara karşılamalı, (ii) basılı veya elektronik formda olmak üzere tacirler arası uygulamaya uygun olarak fatura düzenlemeli, (iii) mutada uygun bir taşıma sözleşmesi (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı veya malları bizzat kendisi teslim etmeli (iv) alıcının malları teslim alabilmesi için gerekli olan her türlü belgeyi temin etmeli ve ihbarlarda bulunmalı, (v) ihracat için gereken gümrük işlemlerini (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı ve ithalat işlemleri için alıcıya yardım etmeli ve (vi) son olarak ambalajlama/ kontrol (kalite kontrol, ölçüm, tartım, sayım gibi) işlemleri ile malın taşıyıcıya teslimine kadar olan bütün masrafları üstlenmelidir.
ii. Alıcının Yükümlülükleri
Alıcı, (i) malların bedelini satış sözleşmesinde belirtildiği şekilde ödemeli, (ii) sözleşmeye uygun ise satıcının sunduğu teslim/taşıma belgesini kabul etmeli, (iii) malların teslim edildiğine ilişkin kanıtı kabul etmeli, (iv) ihracat işlemleri için satıcıya yardımcı olmalı ve ithalata ilişkin olarak ithalat ülkesinin talep ettiği her türlü işlemi (masrafları kendisine ait olmak üzere) yerine getirmeli ve (v) son olarak teslim edilecek noktayı belirleme hakkı alıcıya aitse buna ilişkin ihbarda bulunmalıdır.
6. Delivered at Place Unloaded (DPU)
a. Genel Açıklama
Delivered at Terminal (DAT) kuralı INCOTER - MS 2020 yayımında Delivered at Place Unloaded (DPU) olarak değiştirilmiştir. DPU’nun 2010 versiyonunda satıcı malları taşıma aracından terminale bırakması ile tamamlanıyordu. DPU’nun 2020 versiyonunda ise teslim yeri terminal ile sınırlandırılmamış olup teslim yerinin herhangi bir yer olabileceği düzenlenmiştir.
DPU kuralı kapsamında satıcı malları daha önce taraflar arasında karşılaştırılan teslim yerine boşaltarak teslim etmekle yükümlüdür. Malların boşaltılarak alıcıya teslim edilene kadar geçen periyotta mallara ilişkin hasar satıcıya ait olurken malların teslim yerine boşaltılması ile mallara ilişkin hasar alıcıya geçer.
b. Tarafların Yükümlülüklerine Yönelik İnceleme
i. Satıcının Yükümlülükleri
Satıcı; (i) malları, sözleşmede kararlaştırılan koşullarda ve tarihte taşıma aracından boşaltarak teslim etmeli ve buna ilişkin masraflara karşılamalı, (ii) basılı veya elektronik formda olmak üzere tacirler arası uygulamaya uygun olarak fatura düzenlemeli, (iii) mutada uygun bir taşıma sözleşmesi yapmalı veya malları bizzat kendisi (masrafları kendisine ait olmak üzere) teslim etmeli (iv) alıcının malları teslim alabilmesi için gerekli olan her türlü belgeyi temin etmeli ve ihbarlarda bulunmalı, (v) ihracat için gereken gümrük işlemlerini (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı ve ithalat işlemleri için alıcıya yardım etmeli ve (vi) ambalajlama/kontrol (kalite kontrol, ölçüm, tartım, sayım gibi) işlemleri ile malın taşıyıcıya teslimine kadar olan bütün masrafları üstlenmelidir.
ii. Alıcının Yükümlülükleri
Alıcı, (i) malların bedelini satış sözleşmesinde belirtildiği şekilde ödemeli, (ii) sözleşmeye uygun ise satıcının sunduğu teslim/taşıma belgesini kabul etmeli, (iii) ihracat işlemleri için satıcıya yardımcı olmalı ve ithalata ilişkin olarak ithalat ülkesinin talep ettiği her türlü işlemi (masrafları kendisine ait olmak üzere) yerine getirmeli ve (v) son olarak teslim edilecek noktayı belirleme hakkı alıcıya aitse buna ilişkin ihbarda bulunmalıdır.
7. DDP - Gümrük Vergisi Ödenmiş Olarak
a. Genel Açıklama
Delivered Duty Paid (DDP) kuralı malların satıcı tarafından ithalatçının yani alıcının ülkesinde kararlaştırılan teslimat yerine bırakılmasını öngörür. DDP kuralı altında satıcı bütün ihracat ve ithalat işlemlerini yürütür ve buna ilişkin masrafları karşılar. DDP kuralında taşımaya ilişkin olarak INCOTERMS 2020’de alıcı veya satıcının kendi taşıma araçlarıyla taşımayı yapılabileceği düzenlenmiştir. Bu kural kapsamında mallara ilişkin hasar ve ziya malların belirtilen noktaya varması veya belirtilen noktada boşaltılması ile alıcıya geçer.
b. Tarafların Yükümlülüklerine Yönelik İnceleme
i. Satıcının Yükümlülükleri
Satıcı; (i) malları, sözleşmede kararlaştırılan koşullarda ve tarihte taşıma aracından boşaltılmaya hazır teslim etmeli ve buna ilişkin masraflara karşılamalı, (ii) basılı veya elektronik formda olmak üzere tacirler arası uygulamaya uygun olarak fatura düzenlemeli, (iii) mutada uygun bir taşıma sözleşmesi yapmalı veya malları bizzat kendisi teslim etmeli (masrafları kendisine ait olmak üzere) (iv) alıcının malları teslim alabilmesi için gerekli olan her türlü belgeyi temin etmeli ve ihbarlarda bulunmalı, (v) ihracat ve ithalata ilişkin tüm gümrük işlemlerini (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı ve (vi) ambalajlama/kontrol (kalite kontrol, ölçüm, tartım, sayım gibi) işlemleri ile malın taşıyıcıya teslimine kadar olan bütün masrafları üstlenmelidir.
ii. Alıcının Yükümlülükleri
Alıcı; (i) malların bedelini satış sözleşmesinde belirtildiği şekilde ödemeli, (ii) sözleşmeye uygun ise satıcının sunduğu teslim/taşıma belgesini kabul etmeli, (iii) ihracat ve ithalat işlemleri için satıcıya yardımcı olmalı ve (v) son olarak teslim edilecek noktayı belirleme hakkı alıcıya aitse buna ilişkin ihbarda bulunmalıdır.
B. DENİZ VE İÇSU TAŞIMALARINA ÖZGÜ KURALLAR
1. Free Alongside Ship (FAS - Gemi Doğrultusunda Masrafsız)
a. Genel Açıklama
Sadece deniz ve iç su taşımacılığında kullanılan gemi doğrultusunda masrafsız (FAS) terimi, satıcının, malları belirlenen yükleme limanında, alıcı tarafından belirlenen geminin doğrultusunda (yanında) bırakmak suretiyle (örneğin bir rıhtımda veya bir mavnada) alıcıya teslim etmesini veya bu şekilde teslim edilmiş malları tedarik ederek teslim etmesini ifade eder. Burada zikredilen tedarik etme terimi emtia satışlarında sıkça rastlanan birden fazla satışın bulunduğu dizi halinde yapılan satışlardaki (zincirleme satışlar) gereksinimi karşılamaktadır. Mallar gemi yanında alıcıya teslim edildiği andan itibaren, mallara ilişkin hasar ve ziya alıcıya geçer ve alıcı bu andan itibaren bütün masrafları üstelenir. Sorumluluğun bir taraftan diğerine geçtiği anı belirlediği için, yükleme noktasının mümkün olduğu kadar açık bir şekilde belirlenmesi önerilmektedir.
b. Tarafların Yükümlülüklerine Yönelik İnceleme
i. Satıcının Yükümlülükleri
Satıcı; (i) malları, sözleşmede kararlaştırılan koşullarda ve tarihte geminin doğrultusunda (yanında) bırakmak suretiyle teslim etmeli ve buna ilişkin masraflara karşılamalı, (ii) basılı veya elektronik formda olmak üzere tacirler arası uygulamaya uygun olarak fatura düzenlemeli, (iii) taşıma sözleşmesi yapma yükümlülüğü bulunmamakla birlikte alıcıya taşıma sözleşmesi yapması için gereksinim duyduğu her türlü bilgiyi sağlamalı ve kararlaştırılması halinde satıcı, masraf ve hasarları alıcıya ait olmak üzere normal koşullarda bir taşıma sözleşmesi yapmalı, (iv) sigorta yapma yükümlülüğü bulunmamakla birlikte alıcının sigorta sözleşmesi yapabilmesi için gereksinim duyduğu yedinde bulunun bilgileri sağlamalı, (v) malların teslim edildiğine dair belgeyi temin etmeli (masrafları kendisine ait olmak üzere) ve bu belgeyi alıcıya teslim etmeli ve malların teslim edildiğine dair alıcıya ihbarda bulunmalı, (vi) ihracat için gereken gümrük işlemlerini (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı ve ithalat işlemleri için alıcıya yardım etmeli ve (vii) ambalajlama/kontrol (kalite kontrol, ölçüm, tartım, sayım gibi) işlemleri ile malın taşıyıcıya teslimine kadar olan bütün masrafları üstlenmelidir.
ii. Alıcının Yükümlülükleri
Alıcı; (i) malların bedelini satış sözleşmesinde belirtildiği şekilde ödemeli ve malların usulüne uygun bir şekilde teslimi üzerine onları teslim almalı, (ii) malların yükleme limanından taşınmasına ilişkin taşıma sözleşmelerini (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı, (iii) sözleşmeye uygun ise satıcının sunduğu teslim/taşıma belgesini kabul etmeli, (iv) ihracat işlemleri için satıcıya yardımcı olmalı ve ithalata ilişkin olarak ithalat ülkesinin talep ettiği her türlü işlemi (masrafları kendisine ait olmak üzere) yerine getirmeli ve (v) son olarak malların teslim edileceği geminin adını, yükleme noktasını, teslim tarihini ve güveliğe ilişkin bilgilere dair satıcıya ihbarda bulunmalıdır.
2. FOB – Gemide Masrafsız
a. Genel Açıklama
Sadece deniz ve iç su taşımacılığında kullanılan FOB (gemide masrafsız) terimi, satıcının, malları belirlenen yükleme limanında, alıcı tarafından belirlenen gemide (geminin küpeştesinde) alıcıya teslim etmesini veya bu şekilde teslim edilmiş malları tedarik ederek teslim etmesini ifade eder. Burada zikredilen tedarik etme terimi emtia satışlarında sıkça rastlanan birden fazla satışın bulunduğu dizi halinde yapılan satışlardaki (zincirleme satışlar) gereksinimi karşılamaktadır. Mallar geminin küpeştesine geçtiği andan itibaren, mallara ilişkin hasar ve ziya alıcıya geçer ve alıcı bu andan itibaren bütün masrafları üstelenmektedir.
b. Tarafların Yükümlülüklerine Yönelik İnceleme
i. Satıcının Yükümlülükleri
Satıcı; (i) malları, sözleşmede kararlaştırılan koşullarda ve tarihte alıcı tarafından belirlenen gemide (geminin küpeştesinde) teslim etmeli ve buna ilişkin masraflara karşılamalı, (ii) basılı veya elektronik formda olmak üzere tacirler arası uygulamaya uygun olarak fatura düzenlemeli, (iii) taşıma sözleşmesi yapma yükümlülüğü bulunmamakla birlikte alıcıya taşıma sözleşmesi yapması için gereksinim duyduğu her türlü bilgiyi sağlamalı ve kararlaştırılması halinde satıcı, masraf ve hasarları alıcıya ait olmak üzere normal koşullarda bir taşıma sözleşmesi yapmalı, (iv) sigorta yapma yükümlülüğü bulunmamakla birlikte alıcının sigorta sözleşmesi yapabilmesi için gereksinim duyduğu yedinde bulunun bilgileri sağlamalı, (v) malların teslim edildiğine dair belgeyi temin etmeli (masrafları kendisine ait olmak üzere) ve bu belgeyi alıcıya teslim etmeli ve malların teslim edildiğine dair alıcıya ihbarda bulunmalı, (vi) ihracat için gereken gümrük işlemlerini (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı ve ithalat işlemleri için alıcıya yardım etmeli ve (vii) ambalajlama/ kontrol (kalite kontrol, ölçüm, tartım, sayım gibi) işlemleri ile malın taşıyıcıya teslimine kadar olan bütün masrafları üstlenmelidir.
ii. Alıcının Yükümlülükleri
Alıcı; (i) malların bedelini satış sözleşmesinde belirtildiği şekilde ödemeli ve malların usulüne uygun bir şekilde teslimi üzerine onları teslim almalı, (ii) malların yükleme limanından taşınmasına ilişkin taşıma sözleşmelerini (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı, (iii) sözleşmeye uygun ise satıcının sunduğu teslim/taşıma belgesini kabul etmeli, (iv) ihracat işlemleri için satıcıya yardımcı olmalı ve ithalata ilişkin olarak ithalat ülkesinin talep ettiği her türlü işlemi (masrafları kendisine ait olmak üzere) yerine getirmeli ve (v) son olarak malların teslim edileceği geminin adını, yükleme noktasını, teslim tarihini ve güveliğe ilişkin bilgilere dair satıcıya ihbarda bulunmalıdır.
3. Cost and Freight (CFR – Masraflar ve Navlun)
a. Genel Açıklama
Sadece deniz ve iç su taşımacılığında kullanılan CFR (masraflar ve navlun) terimi, satıcının, malları belirlenen yükleme limanında, alıcı tarafından belirlenen gemide alıcıya teslim etmesini veya bu şekilde teslim edilmiş malları tedarik ederek teslim etmesini ifade eder. Burada zikredilen tedarik etme terimi emtia satışlarında sıkça rastlanan birden fazla satışın bulunduğu dizi halinde yapılan satışlardaki (zincirleme satışlar) gereksinimi karşılamaktadır. Satıcının, malları gemide teslim etmesini ve taşıma masrafları karşılamasını öngörmektedir. Malların varma yerine kararlaştırılan miktarda veya iyi koşullarda ulaşıp ulaşmadığına bakılmaksızın, mallar gemiye yüklendiği anda mallara ilişkin hasar ve ziya alıcıya geçer.
b. Tarafların Yükümlülükleri
i. Satıcının Yükümlülükleri
Satıcı; (i) malları, gemide sözleşmede kararlaştırılan tarihte teslim etmeli ve buna ilişkin masrafları karşılamalı, (ii) basılı veya elektronik formda olmak üzere tacirler arası uygulamaya uygun olarak fatura düzenlemeli, (iii) malların belirlenen teslim yerinden varma limanına kadar taşınması için mutadauygun bir taşıma sözleşmesi (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı (iv) malların teslim edildiğine dair kanıtı ve taşıma belgesini/belgelerini alıcıya (masrafları kendisine ait olmak üzere) sunmalı (v) sigorta yapma yükümlülüğü bulunmamakla birlikte alıcının sigorta sözleşmesi yapabilmesi için gereksinim duyduğu yedinde bulunun bilgileri sağlamalı, (vi) ihracat için gereken gümrük işlemlerini (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı ve ithalat işlemleri için alıcıya yardım etmeli, (vii) ambalajlama/kontrol (kalite kontrol, ölçüm, tartım, sayım gibi) işlemleri ile malın taşıyıcıya teslimine kadar olan bütün masrafları üstlenmeli ve (viii) malların boşaltılmasına ilişkin, taşıma sözleşmesi tahtında satıcıya ait olacağı düzenlenen masrafları karşılamalı (ix) son olarak alıcıya malların taşıyıcıya teslim edildiğine dair ve alıcının malları teslim alabilmesi için gereken bütün ihbarlarda bulunmalıdır.
ii. Alıcının Yükümlülükleri
Alıcı, (i) malların bedelini satış sözleşmesinde belirtildiği şekilde ödemeli, (ii) malları teslim almalı ve belirlenen varma limanında malları taşıyıcıdan almalı, (iii) sözleşmeye uygun ise satıcının sunduğu teslim/taşıma belgesini kabul etmeli, (iv) ihracat işlemleri için satıcıya yardımcı olmalı ve ithalata ilişkin olarak transit geçiş izni ve ithalat ülkesinin talep ettiği her türlü işlemi (masrafları kendisine ait olmak üzere) yerine getirmeli, (v) teslim edilecek noktayı belirleme hakkı alıcıya aitse buna ilişkin ihbarda bulunmalıdır.
4. CIF - Masraflar, Sigorta ve Navlun
a. Genel Açıklama
Sadece deniz ve iç su taşımacılığında kullanılan CIF (masraflar, sigorta ve navlun) terimi, satıcının, malları belirlenen yükleme limanında, alıcı tarafından belirlenen gemide alıcıya teslim etmesini veya bu şekilde teslim edilmiş malları tedarik ederek teslim etmesini ifade eder. Bu bakımdan CFR (masraflar ve navlun) teriminden bir farkı bulunmamaktadır. Burada zikredilen tedarik etme terimi emtia satışlarında sıkça rastlanan birden fazla satışın bulunduğu dizi halinde yapılan satışlardaki (zincirleme satışlar) gereksinimi karşılamaktadır. Satıcının, malları gemide teslim etmesini ve taşıma masrafları karşılamasını öngörmektedir. Malların varma yerine kararlaştırılan miktarda veya iyi koşullarda ulaşıp ulaşmadığına bakılmaksızın, mallar gemiye yüklendiği anda mallara ilişkin hasar ve ziya alıcıya geçer.
b. Tarafların Yükümlülükleri
i. Satıcının Yükümlülükleri
Satıcı; (i) malları, gemide sözleşmede kararlaştırılan tarihte teslim etmeli ve buna ilişkin masrafları karşılamalı, (ii) basılı veya elektronik formda olmak üzere tacirler arası uygulamaya uygun olarak fatura düzenlemeli, (iii) malların belirlenen teslim yerinden varma limanına kadar taşınması için mutada uygun bir taşıma sözleşmesi (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı (iv) malların teslim edildiğine dair kanıtı ve taşıma belgesini/belgelerini alıcıya (masrafları kendisine ait olmak üzere) sunmalı iv) sigorta yapma yükümlülüğü bulunmamakla birlikte alıcının sigorta sözleşmesi yapabilmesi için gereksinim duyduğu yedinde bulunun bilgileri sağlamalı, (vi) ihracat için gereken gümrük işlemlerini (masrafları kendisine ait olmak üzere) yapmalı ve ithalat işlemleri için alıcıya yardım etmeli, (vii) ambalajlama/kontrol (kalite kontrol, ölçüm, tartım, sayım gibi) işlemleri ile malın taşıyıcıya teslimine kadar olan bütün masrafları üstlenmeli ve (viii) malların boşaltılmasına ilişkin, taşıma sözleşmesi tahtında satıcıya ait olacağı düzenlenen masrafları karşılamalı (ix) Enstitü Kargo Kuralları klozları kapsamında, sözleşme üzerindeki satış bedelinin %10 fazlasını (toplamda %110) içeren, asgari olarak teslim noktasından varma yerine kadar taşımasını kapsayan bir yük sigortası temin etmeli ve (x) son olarak alıcıya malların taşıyıcıya teslim edildiğine dair ve alıcının malları teslim alabilmesi için gereken bütün ihbarlarda bulunmalıdır.
ii. Alıcının Yükümlülükleri
Alıcı, (i) malların bedelini satış sözleşmesinde belirtildiği şekilde ödemeli, (ii) malları teslim almalı ve belirlenen varma limanında malları taşıyıcıdan almalı, (iii) sözleşmeye uygun ise satıcının sunduğu teslim/taşıma belgesini kabul etmeli, (iv) ihracat işlemleri için satıcıya yardımcı olmalı ve ithalata ilişkin olarak transit geçiş izni ve ithalat ülkesinin talep ettiği her türlü işlemi (masrafları kendisine ait olmak üzere) yerine getirmeli, (v) teslim edilecek noktayı belirleme hakkı alıcıya aitse buna ilişkin ihbarda bulunmalı ve (vi) alıcının talebi üzerine satıcı tarafından yaptırılacak ek sigortalara dair her türlü bilgiyi satıcıya sağlamalıdır.
III. SONUÇ
INCOTERMS, ilk olarak 1936 yılında yayımlanan ve uluslararası ticaret kuralarının yeknesaklaştırılması amacı ile düzenlenen kurallardan oluşmaktadır. INCOTERMS 2020, selefi olan INCOTERMS 2010 versiyonundaki halini büyük ölçüde korumuştur. 2010 versiyonundan farklı olarak, INCOTERMS 2020 DAT teriminin DPU olarak değiştirilmesi, CIF ve CIP terimlerindeki sigortaların kapsamları ve FCA, DAP, DPU ve DDP terimlerindeki taşımanın satıcının veya alıcının kendi taşıma araçları ile yapılabileceği değişiklikleri dışında büyük değişiklikler içermemektedir.
KAYNAKÇA
HALE EZEL, Uluslararası Ticarette Teslim Şekilleri (INCOTERMS). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir, 2013.
INCOTERMS 2020, Paris: Milletlerarası Ticaret Odası, 2019.
M. İLYASOV, Milletlerarası Ticarette Teslim Şekilleri INCOTERMS 2010 Kuralları, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2019.
DİPNOT
1 Milletlerarası Ticarette Teslim Şekilleri: INCOTERMS 2010 Kuralları, 2019, İlyasov, s. 42-43.
2 INCOTERMS 2020 s.21.
