MENENDEZ KARDEŞLER DAVASI TAHLİLİ

ÖZET

Bu makalede, 20 Ağustos 1989 tarihinde, Beverly Hills’te gerçekleşmiş cinayetler ve devamında gerçekleşen yargılama süreçleri; konu olduğu Netflix yapımları ışığında değerlendirilerek, Türk ceza hukuku sistemi ile yapılacak mukayeseyle birlikte ele alınacaktır.

I. GİRİŞ

Menendez Kardeşler Davası, Jose ve Kitty Menendez’in vahşice öldürüldüğü 20 Ağustos 1989 gecesinden, günümüze kadar devam etmekte olan, başlıca aile içi cinsel, fiziksel ve psikolojik şiddetin, ve bu şiddetin sonucu istismar mağdurunun faile karşı işlediği suç bakımından birtakım tartışmalara konu olmakla birlikte; bugünlerde işlendiği kurgusal yapımların da etkisiyle, kamuoyunun yoğun ilgisini çekebilmiş, cinayetin failleri olan Erik ve Lyle Menendez’in şartlı tahliyeyle salıverilmeleri ihtimalinin doğduğu, Amerikan televizyonlarında ilk defa büyük bir etki yaratmış, duruşmalarının canlı yayınlandığı davadır.

2024 yılında Netflix’in, peş peşe bir belgesel ve Monsters dizisinin yeni sezonu olarak işlediği Menendez Kardeşler dosyası; üzerinden 35 küsür yıl geçmiş, vahşice işlenmiş bir çifte cinayet öyküsü barındırmaktan öte, dönem dönem farklı anlamlar kazanmış ve çeşitli hususlar üzerinden tartışılmaya devam ederek sürekli değişen sosyo-kültürel perspektiflerle değişik şekillerde yorumlanan, gerçek suç meraklılarının bunca sene gündeminden düşmeyen oldukça kompleks bir mesele olma hüviyetini taşımaktadır. Döneminde herkeste adeta bir şok etkisi yaratmış olan, ABD rüyasının zirve noktası olarak görülebilecek Beverly Hills’te gerçekleşmiş bu korkunç cinayetler ve devamında gerçekleşen yargılama süreçleri; bu makalede, konu olduğu Netflix yapımları ışığında değerlendirilerek, Türk ceza hukuku sistemi ile yapılacak mukayeseyle birlikte ele alınacaktır. Cinsel saldırı ve istismarın önlenmesi kapsamında ise yalnızca hukukun oynayabileceği rol bakımından değerlendirme yapılacak olup; bu komplike sorunlarla asıl mücadelede, hukuk dışındaki prensiplerin etkilerinin daha önemli olabileceğine dikkat çekilmelidir.

II. VAKALARIN İNCELENMESİ

20 Ağustos 1989 tarihinde, Lyle Menendez 911’i arayarak Beverly Hills’teki lüks malikanelerinde anne ve babasının cansız bedenlerini bulduğunu söyledi. Uzunca bir süre maktullere ulaşılacak bir ize rastlanılamamış olup; üzerinde en çok durulan teori ise cinayetlerin, o yıllarda Amerikan pop kültüründeki kurgusal eserlerle toplumun aşina olduğu mafya tarafından işlendiği yönündeydi. Eğlence sektöründe başarılı bir yönetici olan Jose için onu tanıyan herkes nobran ve hırslı kişiliğinden bahsetmekteydi ve bu sektörde düşman edinmenin bu karakterdeki bir insan için pek de zor olamayacağı düşünülmekteydi. Pompalı tüfekle yakın mesafeden acımasızca bir infazın gerçekleşmesi bakımından, özellikle Amerikan toplumunu etkileyen kurgusal eserlerin bıraktığı izlenim dolayısıyla, mafyanın bu cinayetleri işlediği yönündeki teorinin üzerinde durulmuştu.

Gerçek zanlılara ulaşılması ise Erik ve Lyle Menendez Kardeşlerin terapistleri Dr. Jerome Oziel’e yaptıkları itiraf kaydının ele geçirilmesiyle birlikte Mart 1990’ı bulacaktı. Cinayetten o tarihe kadar Menendez Kardeşler 1 milyon dolar civarı bir harcama yaparak üzerlerinde büyük şüphelerin doğmasına sebep olmuşlardı1. Ses kaydının ele geçmesinden sonra birkaç gün içinde Lyle Menendez 8 Mart 1990’da Menendez malikanesinin hemen önünde tutuklanmışken; Erik Menendez ise 2 gün sonra İsrail’e yaptığı ziyaretin dönüşü teslim olmuştu.

Dr. Oziel’in, Menendez Kardeşlerin ona zarar vereceklerine dair şüphesi sonucu, adeta kendisi için güvence oluşturması adına aldığı ses kayıtları; yaşadıkları ilişkideki büyük problemler nedeniyle metresi Judalon Smyth’in, Oziel’e zarar verme dürtüsü sonucu, Judalon’dan polislerin eline geçmişti2. Öncelikle 2 ay kadar bir süreyle bu delilin hukuka uygunluğu tartışılmıştı. Burada incelenen husus psikolog ve danışanı arasındaki gizlilik ilişkisinin ihlal edilip edilmediği olmuştu. Ancak, Judalon’un Lyle’ın Jerome’un hayatına karşı bir tehditte bulunduğunu duyduğu bildirildiğinden, mahkeme, bu tehdidin psikolog ve danışanı arasındaki gizlilik ilişkisini ortadan kaldırdığını ve kayıtların davada kullanılabileceğine karar verdi3.

A. İlk Duruşma Süreci

ABD hukukunda ABD Anayasası’nın 3. maddesi4 ve Altıncı Anayasa Değişikliği’ne5 göre (Sixth Amendment), altı aydan uzun mahkumiyete sebep verebilmesine göre belirlenen önemli suçlar için ceza yargılamasında, jürili yargılama hakkı bulunmaktadır. Tarafların jürinin seçimi konusunda da birtakım hakları bulunmaktadır. Zaman zaman bazı istisnaları yaşanmış olsa da mevcut Altıncı Anayasa Değişikliği ve On Dördüncü Anayasa Değişikliği6 uyarınca, ceza yargılamasında sanığın mahkum edilebilmesi için 12 adet olan jürinin oybirliğiyle mahkumiyet yönünde karar vermeleri gerekmektedir7.

Duruşmalar 1993 yılında, görece yeni bir televizyon kanalı olan Court TV’de de aynı anda yayınlanmak üzere başlamıştı. Bu sayede dava, Amerikan toplumu için adeta bir eğlence aracı haline gelmiş olup, izleyiciler için vahşi bir aile draması seyri sunmaktaydı8. Menendez Kardeşler iki adet birinci dereceden cinayet suçu9 işledikleri iddiasıyla, her iki kardeş için ayrı jürilerle yargılanmaya başladılar. Savcılık haklarında ölüm cezası talep etmekteydi. İddia makamının cinayetlerin motivasyonu olarak işaret ettikleri husus, kardeşlerin baba Jose’nin mirasından pay alamayacak olmaları ihtimali dolayısıyla mirastan çıkarılmalarından önce cinayetleri gerçekleştirme istekleriydi. Olay sonrasında kardeşlerin savurganca yaptıkları harcamalar da bu tezlerinde ellerini kuvvetlendiren hususların başında gelmekteydi.

Savunma makamı ise uzun yıllar boyu süren sistematik cinsel istismar, fiziksel ve psikolojik şiddetle birlikte, kardeşlerde oluşan ağır travmaların sonucu olarak, sıkışmışlık hissi ve başka bir çıkış yollarının olmadığı düşüncesiyle bu cinayetlerin işlendiği şeklinde bir savunma stratejisi izledi. Cinayetlerin kusurlu bir meşru müdafaa (imperfect self-defense) sonucu gerçekleştiği iddiasındalardı10. Faydalandıkları bir teori “yıpranmış çocuk sendromu” adındaki konseptti11. Bu stratejiden elde etmek istedikleri sonuç, kardeşlerin birinci derece cinayet suçlamasını elimine ederek, taksirle adam öldürmeden yargılanmalarını sağlamaktı. Erik ve Lyle’ın gelecekteki muhtemel istismardan kendilerini korumak için cinayetin tek çözüm yolu olduğunu gördüklerini ispatlamaya çabaladılar. Türk hukukunda da buna yakın denilebilecek durum, isim olarak anılmasa da Yargıtay kararlarında zaman zaman kendini gösteren, örselenmiş kadın sendromu olacaktır. Bu kapsamda, tartışmaya konu olan meşru müdafa ve haksız tahrike ilişkin değerlendirmeler; davanın hukuki tahliline yönelik aşağıdaki bölümde yer alacaktır.

Her iki kardeş de tanıklık yaparak yaşadıklarını iddia ettikleri istismarları ilk defa kürsüde anlatma şansı yakalamışlardı. İkisi de çocuk yaştan itibaren uğradıkları cinsel, fiziksel ve ruhsal boyutlarını açık bir biçimde anlatmışlardı. Anne Kitty’nin de yaşananları bilmesine rağmen sessiz kaldığına ve kardeşlerin yanında uygunsuz bazı hareketlerinin olduğuna dair iddialarda bulundular. Rahatsız edici detaylardan bir başkası da Jose’nin çocukların odasına girdiği zaman, koridordan kimsenin geçemeyeceğine dair bir kuralın bulunduğu ve Kitty’nin misafirlerini bu konuda uyardığı yönündeki ifadelerdi.

Bütün Amerikan ulusunda bu iddialar şok etkisi yaratmışken, dönem itibarıyla aile içi istismar gerçeğinin kanıksanmamış olması ve erkek çocuklarının istismar edilemeyeceği yönündeki, bugünlerde oldukça hatalı olduğu savunulabilecek, bakış açısı dolayısıyla; kardeşlerin büyük bir kederle bu hikayeleri anlatması, insanların bir kısmına göre tamamen kardeşler tarafından sergilenen bir oyunun parçası olarak rol icabıydı. Kardeşlerin bunca sene sessiz kalmaları ve fiziksel olarak güçlü bir imaja sahip olmaları gibi gerekçeleri de kullanarak iddia makamı istismar iddialarını reddetmekteydi.

Bu doğrultuda savunma makamının savını desteklemek üzere, bazı aile mensupları ve bunlara ilaveten 55 tanıkla birlikte, psikoloji ve kriminoloji alanında uzmanlar duruşmaya katıldı. Kardeşler özellikle cinsel suçlarda ispatın zorluğu dolayısıyla iddialarını kanıtlamakta güçlük çekiyorlardı. Onların lehine olacak en önemli tanık beyanlarından biri kuzenleri Diane Vander Molen’in küçükken 8 yaşındaki Lyle’ın babası tarafından istismara uğradığını söylediğine tanıklık etmesindeyken; bir diğer kritik tanıklık kuzenleri Andy Cano’nun aynı yöndeki tanıklığı olmuştu.

Sonuç olarak duruşma süreçlerinden ilki, Erik’in jürilerinin cinayet ve adam öldürme arasında 6-6 oy durumuyla ve Lyle’ın jürilerinin 8-4 adam öldürme lehinde oylama yaparak, ortak karara varamamaları (hung jury) ve nihayetinde davanın düşmesiyle sonuçlandı.

B. İkinci Duruşma Süreci

1995 yılında, her iki kardeşin bu sefer ilk duruşma sürecinden farklı olarak, tek bir jüri grubu tarafından yargılandıkları, ikinci duruşma süreci başlamıştı. Bu sefer duruşma televizyonlardan yayınlanmayacaktı. Ayrıca ilk duruşma sürecinde savunma tarafının istismar iddiaları yönündeki delillerinin birçoğu ikinci duruşma sürecinde kabul edilmemişti. Dolayısıyla savunma için kritik önemdeki akrabaların tanıklıkları gibi önemli delillerden faydalanmak mümkün olmadı.

Kardeşlerin cinsel istismarı işledikleri cinayetten sıyrılmak için bir bahane olarak ileri sürdükleri yönündeki “istismar bahanesi” tartışmaları bu dava sonucu ortaya çıkmıştı12. Bu savın önde gelen savunucularından Harvard Üniversitesi profesörü Alan Dershowitz için; bugünlerde Jeffrey Epstein skandalı kapsamında, hem Epstein’in avukatı olması hem de istismar mağdurlarından biri tarafından kendisinin de faillerden biri olarak iddia edilmesi dikkate alındığında, bu davadaki rolünün ironik bir taraf gösterdiği söylenebilecektir13.

Savcılık; Menendez Kardeşler’in kameralar önündeki oyunculukları ve sempatik görünüşleri sayesinde iyi izlenimler edindiklerini ve kameralar olmayınca sonucun farklı olacağını düşünmekteydi. Suç mahallindeki vahşetin, kardeşlerin mirası gözetmelerinin ve bu nedenle planlayarak bu cinayetleri soğukkanlılıkla işlediklerinin üzerinde durdular. Sonuç olarak, kardeşler, Temmuz 1996’da, birinci dereceden cinayetle şartlı tahliye olmaksızın müebbet hapis cezasına çarptırılmışlardı.

Davanın çok öncesinde Jose’nin anlaştıkları bir reklam için evlerinde misafir etmesi dolayısıyla kardeşlerin tanışma fırsatı bulduğu ve 90’lı yılların en önemli davalarından biri olarak kabul edilen O. J. Simpson ile Lyle’ın hapishanede denk gelmeleri ve yakın olmaları da davayla ilgili ilginç noktalardan birisidir. Erik’e göre O. J.’in beraat etmesi; savcılığın bir suçlunun elini kolunu sallayarak serbest kalmasını izlediklerini ve buna medyatik olan bir başka davada daha izin vermek istemeleri dolayısıyla, Menendez Kardeşler’in davasında negatif bir rol oynamıştı14. Menendez Kardeşler için verilen cezanın onlar için en acı verici kısmı da muhtemelen ayrı hapishanelerde cezalarını görecek olmalarıydı. Sonunda, 2018 yılında, aynı hapishanede bir araya gelmeleri mümkün olacaktı15.

C. Hükümden Günümüze Kadar Gelen Süreç

Menendez kardeşler davası, seneler içinde gelişen yeni bakış açılarıyla farklı gözlerden değerlendirilme şansı bulmuştur. Zamanında bir bahane olarak sunulduğu şeklinde yaklaşılan istismar iddiaları ehemmiyetle dava dosyalarına, görüntülere ve kanıtlara erişen ilgi duyan herkes tarafından incelenebilmiş ve son olarak günümüzde ortaya çıkan yeni delillerle birlikte; kardeşlerin bu kadar senenin sonunda salıverilmeleri ihtimali doğmuştur.

Bu delillerden en önemlisi 2023 yılında, kuzenleri Andy Cano’nun ölümünden sonra elde edilen mektuptu. Bu mektupta, cinayetlerden 8 ay kadar önce 1988 yılında Erik Menendez’in kuzenine babası tarafından istismar edildiğine yönelik ifadeler yer almaktadır. Yeni elde edilen bir diğer delil, Jose Menendez’in yöneticisi olduğu şirket dolayısıyla anlaşma sağladığı Porto Rikolu müzik grubundan Roy Rosello’nun, 14 yaşında Jose tarafından istismara uğradığı yönündeki tanıklığı olmuştu. Ekim 2024’te Los Angeles bölge savcılığa başta bu iki yeni delille birlikte Menendez kardeşlerin yeniden bir duruşmaya çıkabileceklerini açıklamıştı. İşbu makalenin kaleme alındığı tarih olan 2025 Mart ayı itibarıyla, müteakip ertelemelerin ardından nihayet Nisan 2025'te başlaması öngörülen yeniden yargılama sürecinde, Los Angeles Bölge Savcısı Nathan Hochman›ın, Menendez kardeşlerin on yıllar boyunca devam eden yalan beyanlarını kabul etmeleri halinde yeniden yargılamayı tekrar değerlendirebileceği yönündeki açıklaması kayda değer bir gelişme olarak öne çıkmaktadır16.

III. DAVANIN HUKUKİ TAHLİLİ

Kardeşlerin Dr. Jerome Oziel’le görüşmeleri sırasında gizlilikleri, doktor-hasta ya da psikolog-danışan gizliliği denebilecek ayrıcalık kapsamında korunmaktayken17, alınan ses kayıtlarının hukuka uygun delil olarak hükme esas teşkil etme olanağının bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Bu şekilde kayıt almanın hukuka aykırılığının kabul edildiği durumda; doktorla yapılan görüşmeler danışan gizliliği ayrıcalığına tabi sayılacağı için, elde edilen ses kayıtları da delil niteliği taşıyamayacaktır18. Mukayese yapılması durumunda Türk ceza hukukunda hukuka uygun elde edilmemiş delillerle ispat faaliyetinde bulunamayacağı ilkesi; başlıca Anayasa madde 38/8’de, Ceza Muhakemesi Kanunu madde 217/2 ve 206/2-a’da kendine yer bulmaktadır. Bu düzenlemeler ışığında hukuka aykırı elde edilen deliller için değerlendirme yasağı öngörülmüş olup, bu hususta mutlak delil yasağı prensibi benimsenmiştir19.

Kural olarak olaydaki gibi tarafların rızası olmadan alınan ses kaydı hukuka aykırı delil sayılacak olmakla birlikte; meşru müdafaa, zorunluluk hali gibi hukuka uygunluk halleriyle birlikte ispat faaliyetine konu olabilecektir. Menendez Kardeşler’in Oziel’e yönelik bir ölüm tehditleri olmuşsa bu kapsamda değerlendirilip ses kayıtlarının delil olarak kullanılmaları sonucu doğabilecektir. Davada Amerikan Psikoloji Derneği’nin (APA) aksi yönde bildirdiği görüşlerine (amicus curiae brief) karşılık20; Dr. Oziel’in, Menendez Kardeşlerin onu tehdit ettiğine yönelik iddiaları dolayısıyla, bu ayrıcalığın geçersiz olması ve bunun sonucu itiraf kayıtlarının delil olarak kullanılabileceği kararı verilmiştir. Kardeşlerin doktoru tehdit ettiğine dair kesin bir kanıt bulunmamakla birlikte, doktorun tehditte hissetmesinin samimi ve makul bulunmasıyla bu yönde bir karar alınmıştır21. Dr. Oziel’in eylemleri ne olursa olsun meslek etiğine aykırı olup, bu olayla birlikte hastasıyla yaşadığı ilişkinin gün yüzüne çıkması da lisansını kaybetmesine yol açmıştır.

İstismarın ispatı noktasına gelirsek; cinsel suçlarda ispat faaliyetinin zorluğu nedeniyle, genel ispat kurallarından biraz daha geniş bir alan tanındığını görebiliriz. Yargılamanın Kaliforniya Eyalet hukuku kapsamında yapıldığı dikkate alındığında; Kaliforniya hukukunun delillere ilişkin düzenlemeleri kıyaslama yapılırsa Türk ceza muhakemesinde ispata ilişkin temel ilkeler; (i) maddi gerçeğin araştırılması ilkesi, (ii) masumiyet karinesi (muhakemenin sonuna kadar suçsuz sayılma hakkı), (iii) şüpheden sanık yararlanır ilkesi, (iv) kimsenin kendisini ve yakınlarını suçlayıcı beyanda bulunmaya zorlanamayacağı ilkesi (nemo tenetur ilkesi) olarak karşımıza çıkmaktadır. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun öngördüğü ispat sistemi ise delil serbestisi ilkesidir.

İstismarın yaşandığı yönünde mağdur beyanının tek başına ispat için yeterli olup olmayacağı konusunda ise öğretide farklı görüşler olmakla birlikte, Menendez kardeşler dosyası için, istismarın mağdurlar dışında farklı tanıklıklarla da desteklendiği söylenebilmektedir. Günümüz Amerika’sında, özellikle 2006’da başlayıp 2017’den itibaren oldukça etkili olmuş #MeToo hareketinin de etkisiyle cinsel saldırı ve istismar mağdurlarının; yargılamalarda artık daha fazla güvene sahip olduğunu söylemek hiç de yanlış olmayacaktır22. Amerikan hukukunda cinsel suçlardan hüküm verilmesi için çoğunlukla mağdur beyanıyla birlikte destekleyici bazı delillerin bulunması aranmaktadır. Bununla birlikte Türk hukukunda da Yargıtay’ın cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlarda mağdur beyanının doğruluğunu23; (i) faille mağdurun suç öncesi iletişimleri ve ilişkilerinin geçmişi, (ii) mağdurun şikayette gecikmesi, (iii) mağdurun çelişkili anlatımı, (iv) mağdurun beyanının hayatın olağan akışına uygun olup olmaması, (v) mağdur ile fail arasında husumet bulunup bulunmadığı, (vi) mağdurun yardım isteyebileceği veya direnebileceği hallerde bu imkandan faydalanıp faydalanmadığı, (vii) mağdurun onurunu ve şerefini ilgilendiren konularda iftira atması için bir sebebin bulunup bulunmadığı gibi çeşitli kriterlerle sınamaktadır.

Bu kriterlere göre Menendez kardeşlerin durumu incelendiği zaman; çocukluktan beri otoriter, baskıcı baba figürü tarafından istismara uğrayan erkek çocukları olmaları ve hatta istismara uğradıklarını açıkladıkları zaman insanların önemli bir bölümünün inanmaması, kayıtsız kalması, hatta trajedilerini bir mizah unsuru haline getirmeleri de dikkate alındığında, neden babalarını ve annelerini şikâyet etmedikleri konusunda düşünce geliştirilebilecektir. Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçların mağdurlarının; bu doğrultuda, karşılaşabilecekleri tepkiler, faillerin cezalandırılmayacağına ilişkin geliştirdikleri inanç başlıca olmak üzere yaşadıkları kaygılar sonucu, işlenen suçları bildirmedikleri oldukça sık gözlemlenmektedir24.

Yukarıda da değinilen yıpranmış çocuk sendromu veya örselenmiş kadın sendromuna göre, yaşanılan bu tarz travmatize olaylar bir çeşit “Travma Sonrası Stres Bozukluğu” (PTSD) gelişmesine sebep olarak, istismar mağdurlarının her daim bir tehlike içerisinde oldukları dürtüsüyle hareket etmeleri sonucunu doğurabilecektir25. Çocuklukta yaşanan istismar ve gelecekte işlenen suç arasındaki bağlantıya ilişkin olarak, 1998 yılında Kaiser Permanente isimli sağlık kuruluşunun Olumsuz Çocukluk Çağı Deneyimleri (Adverse Childhood Experiences) adlı çalışması oldukça etkili olmuştur26. Ayrıca bu şekilde psikolojik durumlarının incelenmesi sonucu, Menendez kardeşlerin cinayet sonrasında vardıkları rahatlama ile yaptıkları çok yüksek tutarda harcamalar gibi anlam verilmesi zor hareketler, bir mantığa oturtulabilecektir

Meşru müdafa Amerikan hukukunda bir hukuka uygunluk nedeni olarak kabul edilmekle birlikte, düzenlemeler ve içtihatlar eyaletler nezdinde oldukça farklılık gösterebilmektedir. Bu kapsamda bireyin kendini savunması için; haksız bir saldırının varlığı konusunda makul bir inanç geliştirmesi, mevcut ya da yakın bir saldırının olması, buna karşılık zorunlu kalınması dolayısıyla orantılı bir güç kullanması gerekmektedir27. Türk Ceza Kanunu’nun 25. maddesinde meşru müdafaa, “bir kimsenin, kendisine veya başkasına yönelik haksız bir saldırıyı defetmek için başvurduğu zorunlu savunma” durumunda bir hukuka uygunluk nedeni olarak düzenlenmiştir. Ayrıca Türk Ceza Kanunu madde 27’ye göre, meşru müdafaada savunma ve saldırı arasında bir orantısızlığın meydana gelmesi durumunda; mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaş sonucu orantısızlık oluşmuşsa faile ceza verilmeyecektir.

Menendez davasında da savunma, kardeşlerin birinci dereceden cinayet hükmüne maruz kalmamaları için; “kusurlu meşru müdafaa” olarak adlandırılan; failin travmalarından kaynaklanan stres bozukluğu dolayısıyla yakın bir tehlike içinde olduklarına dair bir ruh hali içerisinde olmaları dolayısıyla, meşru müdafaa koşulları tam olarak oluşmasa da birinci dereceden cinayetten yargılanmamaları gerektiği yönünde bir tez öne sürmüştür28. Kusurlu meşru müdafaa tezinin Türk hukuku bakımından tam bir karşılığı olmamakla birlikte aşağıda incelenecek meşru müdafada sınırın aşılması durumuna bazı noktalardan benzemektedir.

Türk hukukunda meşru müdafaanın saldırıya dair koşulları; (i) mevcut ve gerçek bir saldırının olması veya tekrarı muhakkak bir saldırının olması, (ii) saldırının haksız olması, (iii) saldırı ve savunmanın aynı zamanda meydana gelmesi ve (iv) meşru müdafaa ile korunabilecek bir hakka yönelik saldırının gerçekleşmiş olmasıdır. Meşru müdafaada savunmaya dair koşullar ise; (i) saldırıdan başka yolla kurtulmanın mümkün olmaması yani savunmanın zorunlu oluşu, (ii) savunma ve savunmanın birbiriyle orantılı olması ve (iii) saldırana yönelik savunmanın yapılmasıdır29.

Bu kapsamda olay ele alındığında, öldürme fiilinin gerçekleşme şekli de dikkate alındığında, istismar fiiline karşı orantılı bir savunma olduğu söylenemeyecek olup; saldırı ve savunma fiillerin de farklı zamanlarda gerçekleşmesi yönüyle, Kaliforniya eyalet hukukuna göre de Türk hukukuna göre de bu hukuka uygunluk nedenine başvurulamayacağı açıktır. Şartlardan savunma ve saldırı arasındaki orantılılık durumunun karşılanmaması dışında, saldırı ve savunmanın eş zamanlı olmaması dolayısıyla meşru müdafaada sınırın aşılması hükmüne de gitmek mümkün olmayacaktır. Zira ani ve gerçek bir tehdit olay sırasında bulunmayıp, istismar fiili de tartışmalı durumda olduğu için saldırının mevcut olup olmadığı da belirsizdir. Zorunluluk halinin de başlıca koşulu olan, devam eden ağır ve muhakkak tehlikenin de olayda mevcut olmaması dolayısıyla, bu hukuka uygunluk hali de uygulanamayacaktır. Türk Ceza Kanunu madde 30/3-4’te düzenlenen kusurluluğu etkileyen hata hükümlerine başvurmanın da mümkün olmayacağı söylenebilir. Çünkü kardeşlerin, gerekli özen ve dikkati göstermiş olmaları durumunda, işledikleri fiilin, meşru müdafaa altında olmadığını kavrayacak durumda oldukları açıktır30.

Kaliforniya eyalet hukukuna göre, haksız tahrik (provocation); birinci derece cinayeti ikinci derece cinayete, ikinci derece cinayeti, adam öldürmeye düşürebilecek daha az ceza gerektiren hallerden biri olarak düzenlenmiş olup, ağır cinayet suçlarına (fellony murder) uygulanmaz31. Türk Ceza Kanunu’nun 29. maddesi ise haksız tahriki, “haksız bir fiilin meydana getirdiği şiddetli öfke veya elemin etkisi altında suç işlenmesi” durumu olarak tanımlayıp; haksız tahrik durumu, ceza sorumluluğunu azaltarak cezada indirim sağlayacaktır. Haksız tahrik şartları32; (i) öncelikle mağdurun faile karşı haksız tahrik oluşturan bir fiilin icrasında bulunması, (ii) icra olunan tahrik unsuru fiilin haksız nitelik taşıması, (iii) failin haksız tahrik unsuru fiile uğramış olması, (iv) failin hiddetin (öfke, gazap) etkisinde kalarak iradesinin zayıflaması, bunun oluşturduğu ruhsal durumla suç işlemiş olmasıdır. Cezada yapılacak indirim maddede belirtilen alt ve üst sınırları arasında; failin bulunduğu koşullar, olayın spesifik özellikleri gibi kriterler değerlendirilerek belirlenecektir.

Davadaki iddia edilen istismar sonucu oluşmuş öldürme fiilinin haksız tahrik etkisinde işlenip işlenmediği incelenirse; cinsel saldırının maktul tarafından faile karşı işlenmiş bir haksız fiil olarak, haksız tahrik unsuru olabileceği ve öldürme fiilinin de bu haksız tahrikin failde oluşturmuş olduğu şiddetli öfke ve elemin etkisi altında işlendiği söylenebilir. Zira sistematik istismar faili uzun süreli bir baskı altında bırakıp, bunun sonucu elem ve şiddetli öfke doğurabilecektir. Ancak bu ceza sorumluluğunu azaltan nedenin uygulanması için de haksız tahrik ve sonucunda işlenen suç arasında nedensellik bağının net bir biçimde ortaya koyulması gerekmektedir. Haksız tahrik hükümlerinin uygulanması için de en az iki ilgili eylem arasında belirli bir süre geçmiş olabilir, aynı anda gerçekleşmeleri aranmamaktadır33. Dolayısıyla, her iki hukuk sistemi bakımından da haksız tahrik hükümlerinin uygulanabileceği söylenecektir. Yargıtay’ın bu konuda birbiriyle çelişen kararları bulunmakla birlikte, meşru müdafa kapsamında olmayıp haksız tahrik düzenlemesinden faydalanılacağı sonucunu çıkarmak mümkündür34.

Menendez kardeşlerin cinayetleri belirli bir plan dahilinde işlemeleri durumu Amerikan hukuku bakımından doğrudan suçun tipik unsuruyla bağlantılı olup, birinci derece cinayet suçu kapsamında değerlendirilirken; Türk ceza hukukundaki tasarlayarak öldürme suçu, Türk Ceza Kanunu madde 82’ye göre kasten öldürmenin nitelikli halidir. Suçun bir plan dahilinde işlendiği konusunda tartışma olmamakla birlikte, davada savunma tarafı dayandığı kusurlu meşru müdafaa savunması kapsamında cinayetin değil adam öldürme suçunun mevcut olduğu iddiasındadır. Türk hukukundaki durum kıyaslandığında, Yargıtay ve doktrin, tasarlayarak öldürme suçu bakımından “soğukkanlılık” ve “planlama” teorileri olarak iki görüş kapsamında değerlendirmelerde bulunmaktadır. Yargıtay’ın benimsediği görüşün planlama (tertip) teorisi olduğu söylenebilecektir. Bu kapsamda fail düşünüp planladığı suçu belirlenmiş bir kurgu içerisinde işleyecek ve icra hareketlerine kadar geçecek süre içerisinde kararından dönmemiş olacaktır. Bu teoriye göre tasarlayarak öldürmenin haksız tahrik etkisi altında işlenmesinin mümkün olduğu savunulabilecektir35.

Son olarak aile içi şiddet ve istismarla mücadele kapsamında, hukukun oynadığı boyut; bu olay nezdinde kısıtlı olarak incelenecektir. Menendez kardeşler davasında kardeşlerin yaşadığı, iddialarının ciddiye alınmaması ve hatta erkeklerin cinsel saldırıya uğramalarının mümkün olmadığına dair görüşlerin ileri sürülüp yargılamada nazara alınması gibi problemler karşısında, 1990’lı yılların ABD’sinde, cinsel saldırı mağduru yetişkin erkeklerin ve erkek çocuklarının, yaşadıkları mağduriyetleri açıklamaları konusunda oldukça negatif bir etki yaratmış olsa da bu konunun medyada uzun bir süre tartışılmasına fayda sağlayarak, günümüze kadar perspektifin gittikçe değişmesinde önemli bir rol oynamıştır.

Amerikan hukukunda çocuk istismarının önlenmesi konusunda eyalet düzenlemelerinde de standartları belirleyen federal hükümetin 1974 tarihli Çocuk İstismarının Önlenmesi ve Tedavisi Kanunu (The Child Abuse Prevention and Treatment Act) bu konudaki en kapsamlı düzenlemedir. Ayrıca niteliği gereği çocuklarla ilgilenen meslek gruplarında istismar veya aile içi şiddet gibi vakaların zorunlu olarak bildirilmelerine dair yükümlülükler eyaletlerce tanınmaktadır. Türk hukukundaki durum kıyaslandığında, 6284 sayılı “Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun” ile özellikle kadına ve çocuğa yönelen fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik şiddetin önlenmesi amacıyla koruma mekanizmalarının kurulduğu görülmektedir36. Bu konuda düzenlenmiş önemli bir diğer kanun 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’dur. Ancak uygulamaya bakıldığında, her iki hukuk düzeni bakımından da ilgili düzenlemeler ve öngörülen hukuki, idari veya adli kurumların, bu sorunların çözümlerinde ancak sınırlı bir rol oynayabileceğini ve hukuk dışında başkaca prensiplerin ışığında, başta toplumun eğitim seviyesinin artması ve bu hususlarda bilinçlenmesiyle çözüme yaklaşılabileceğini söylemek mümkün olacaktır37.

IV. SONUÇ

Kültürel bir fenomen halini almış, açgözlü gençlerin vahşice işlediği ebeveyn cinayetleri anlatısından, günümüzde artık, istismar mağduru gençlerin başka çıkış yolu göremeyip ailelerini öldürmeleri anlatısına doğru görüşlerin yoğunlaştığı Menendez Kardeşler dosyası; TikTok ve Netflix gibi medyaların toplumların algıları üzerindeki güçlerini bir kez daha sergilemelerine neden olmuştur38. Bugün 56 ve 53 yaşlarına gelen Lyle ve Erik için, şartlı tahliyenin yolunun açılması, bugün birçok insan için adaletin geç de olsa tecelli edeceği yönünde düşünceler uyandırmaktadır. Özellikle Monsters dizisinde karakterlerin ve olayların yansıtılış biçimine, en başta Menendez kardeşler tarafından şiddetle karşı çıkılmış olsa da ilgili Netflix yapımlarının dosyanın bugünkü seyrinde yarattığı etki yadsınamayacaktır. Bu doğrultuda, hiç şüphesiz en önemli sonuç, Menendez kardeşlerin özgürlüklerine kavuşma ihtimallerinin de ötesinde, bugünlerde gündemde özellikle sıkça Katolik Kilisesi ve ABD’deki erkek izcilerin çerçevesinde de tartışma konusu olmuş istismar mağduru erkek çocuklarını ilgilendirecektir39. Her ne olursa olsun, işlemiş oldukları korkunç cinayetler dolayısıyla, bu ikilinin özgür kalmamasını isteyen insanların sayısı bugün de oldukça fazla olmaya devam etmektedir40. İddialarına göre, “Çocukluktan beri süregelen aile içi istismar gibi ciddi bir travmanın sonucu olarak psikolojileri bozulmuş olan Menendez Kardeşler’in dosyası geç de olsa; ABD yargı sisteminde istismar mağdurlarının yaşadıkları sıkıntıların önüne geçilmesinin yolunu açabilecek mi?” sorusunun cevabının 2025 yılında alınacak olması oldukça muhtemel görülmektedir41.

KAYNAKÇA

ALEX EVANS, The Difference Between Murder and Manslaughter as Defined by US Law, (Erişim:27.01.2025), https://www.lem.lu/pdf/trape/201920/EVANS,%20Alex_(4C3)_THE%20DIFFERENCE%20BETWEEN%20MURDER%20AND%20MANSLAUGHTER%20AS%20DEFINED%20BY%20US%20LAW.pdf.

ALİ HAYDAR YAĞCIOĞLU, 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ve Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 19, 2017, s. 913-966. 

ALİ TANJU SARIGÜL/ HAKAN GÜNDÜZ, Meşru Savunmanın Sınırının Aşılması, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 27, S. 4, 2023, s. 391-442. 

AMERICAN PSYCHOLOGICAL ASSOCIATION, Menendez v. State of California, Amicus Brief, (Erişim:27.01.2025), https://www.apa.org/about/offices/ogc/amicus/menendez.

ANNA NORTH, Alan Dershowitz helped sex offender Jeffrey Epstein get a plea deal. Now he’s tweeting about age of consent laws, (Erişim:27.01.2025), https://www.vox.com/identities/2019/7/30/20746983/alan-dershowitz-jeffrey-epstein sarah-ransome-giuffre. 

CAROL T. LI/ MATTHEW E. K. HALL/ VERONICA ROOT MARTINEZ, #MeToo & The Courts: The Impact of Social Movements on Federal Judicial Decisionmaking, (Erişim:27.01.2025), https://scholarlycommons.law.wlu.edu/wlulr-online/vol81/iss2/1.

CAROLINE ERENTZEN/ REGINA SCHULLER, Battered Child Syndrome, Modern Scientific Evidence, 2015, s. 485-519, (Erişim:27.01.2025), https://www.researchgate.net/publication/340935922_Battered_Child_Syndrome.

CHELSEY SANCHEZ, The True Story Behind the Menendez Brothers’ Murders, (Erişim:27.01.2025), https://www.harpersbazaar.com/culture/filmtv/a62385571/monsters-lyle-erik-menendez-murders-true-story-explained.

CALIFORNIA LEGISLATIVE INFORMATION, California Evidence Code, ARTICLE 7. Psychotherapist-Patient Privilege, (Erişim:27.01.2025), https://leginfo.legislature.ca.gov/faces/codes_displayText.xhtml?lawCode=EVID&division=8.&title=&-part=&chapter=4.&article=7.

CALM ‘N’ CARING, The Psychology of the Menendez Brothers, (Erişim:27.01.2025), https://calmandcaring.com/treatment-for-autism/f/the-psychology-of-the-menendez-brothers.

CHRISTOPHER B. MUELLER/ LAIRD C. KIRKPATRICK/ LIESA RICHTER, Evidence §5.35 Psychotherapist-Patient Privilege, (6th ed. Wolters Kluwer 2018), (Erişim:27.01.2025), https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3277054.

CONSTITUTION ANNOTATED, Constitution of the United States, Article III (Erişim:27.01.2025) https://constitution.congress.gov/constitution/article-3/

Constitution of the United States, Sixth Amendment, (Erişim:27.01.2025) https://constitution.congress.gov/constitution/amendment-6/

Constitution of the United States, Fourteenth Amendment, (Erişim:27.01.2025) https://constitution.congress.gov/constitution/amendment-14/.

COURTNEY MCGINLEY, How Therapist At Center of Menendez Brothers’ Case Broke Patient Privilege, (Erişim:27.01.2025), https:// www.newsweek.com/menendez-brothers-lyle-erik-therapist-broke-patient-privilege-1957132.

CYNTHIA MCCORMICK HIBBERT, Why the Menendez brothers’ allegations of sexual abuse are being taken seriously more than three decades after they killed their parents, (Erişim:27.01.2025), https://news.northeastern.edu/2024/10/22/menendez-brothers-abuse.

DOMINIC PATTEN, Menendez Brothers Won’t Be Free By Christmas; Siblings’ Resentencing Hearing Pushed To 2025, (Erişim:27.01.2025), https://deadline.com/2024/11/mendendez-brothers-hearing-moved-2025-1236187154.

DONNA PENCE/ CHARLES WILSON, The Role of Law Enforcement in the Response to Child Abuse and Neglect, (Erişim:27.01.2025), https://www.ojp.gov/pdffiles1/Digitization/139617NCJRS.pdf.

ELİF KURT KILIÇ, Kasten Öldürme Suçunun Tasarlayarak İşlenmesi Nitelikli Haline İlişkin Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2016/486 E., 2021/56 K., 25.01.2021 Künyeli Kararının Değerlendirilmesi, Karar İncelemeleri Dergisi, C. 1, S. 1-2 Haziran-Aralık 2022, 2023, s. 181- 212. 

ELLA O’NEAL, Menendez Brothers: When Sexual Abuse Survivors Are Portrayed as Monsters, (Erişim:27.01.2025), https://safebae.org/menendez-brothers-when-sexual-abuse-survivors-are-portrayed-as-monsters.

EMILY SHAPIRO/ MURIEL PEARSON/ LAUREN EFFRON, Menendez brothers burst into tears during emotional prison reunion after decades apart, (Erişim:27.01.2025), https://abcnews.go.com/US/menendez-brothers-burst-tears-emotional-prison-reunion-decades/story?id=54281350.

H. KÜBRA ERCOŞKUN ŞENOL, Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun Üzerine Bir İnceleme, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, C. 0, S. 13, 2019, s. 423-459. 

HAKAN GÜNDÜZ, Ceza Hukukunda Haksız Tahrik, Ankara 2024, s. 159. 

HANNAH FRISHBERG, How TikTok put the Menendez brothers back in the spotlight, (Erişim:27.01.2025), https://nypost.com/2021/04/02/how-tiktok-put-the-menendez-brothers-back-inthe-spotlight.

İSA BAŞBÜYÜK, İletişim Sırasında Elde Edilen Gizli Ses Kayıtlarının Ceza Muhakemesinde Delil Olarak Kabul Edilebilirliği Sorunu, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 19, S. 1, 2017, s. 161-204. 

İZZET ÖZGENÇ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2024, s. 551- 528. 

JODIE MURPHY-OIKONEN/ KAREN MCQUEEN/ AINSLEY MILLER/ LORI CHAMBERS/ ALEXA HIEBERT, Unfounded Sexual Assault: Women’s Experiences of Not Being Believed by the Police, (Erişim:27.01.2025), https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9136376.

JORDAN ZAKARIN, Why the Menendez Brothers Killed Their Parents, (Erişim:27.01.2025), https://www.biography.com/crime/menendez-brothers-murder-case-facts.

JULIE MILLER, How the Menendez Brothers’ Therapist and His Mistress Became the Murder Trial’s Circus Sideshow, (Erişim,27.01.2025), https://www.vanityfair.com/hollywood/story/menendez-brothers-therapist-jerry-oziel-judalon-smyth?srsltid=AfmBOoqlWM8jOgXcLYoWEJ6VLTHiowfAbnc7CsduhjS2Gu23h2AaW5mz.

JUSTIA, Imperfect Self-Defense in Criminal Law Cases, (Erişim:27.01.2025) https://www.justia.com/criminal/defenses/imperfect-self-defense/; CALCRIM No. 522. Provocation: Effect on Degree of Murder, Judicial Council of California Criminal Jury Instructions (2024 edition), (Erişim:27.01.2025), https://www.justia.com/criminal/docs/calcrim/500/522.

LOIS TIMNICK, From the Archives, Menendez Tapes Ruled Acceptable as Evidence, (Erişim:27.01.2025), https://www.latimes.com/local/la-me-menendez-19910321-story.html.

MEREDITH DELISO, DA says he would reconsider resentencing only if Menendez brothers admit to ‘lies’, (Erişim:21.03.2025), https://abcnews.go.com/US/da-reconsider-resentencing-menendez-brothers-admit-lies/story?id=119967273.

MUHAMMED DEMİREL/ ELİF ERGÜNE, Müteaddit Defa Cinsel Saldırı Suçunun Mağduru Olan Kadının “Muhtemel Cinsel Saldırıya” Binaen Faili Öldürmesine İlişkin “Birbiriyle Çelişen” İki Yargıtay Kararının Değerlendirilmesi, Prof. Dr. Türkan Rado’nun Anısına Armağan, İstanbul 2020 s. 165-178. 

NAMIK KEMAL TOPÇU, Meşru Savunma (İngiliz ve Amerikan Hukukuyla Karşılaştırmalı), Ankara 2022 s. 175-185. 

NATALIE MORALES/ STEPHANIE SLIFER/ CHUCK STEVENSON, “Menendez brothers’ claims of abuse supported by newly discovered letter, new allegation. Will their convictions stand?”, (Erişim:27.01.2025), https://www.cbsnews.com/news/menendez-brothers-lyle-erik-abuse-claims-supported-by-newly-discovered-evidence-48-hours.

PINAR BACAKSIZ/ TUĞBA BAYZİT, Yargıtay’ın Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlarda İspat Yaklaşımı, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 21, 2019, s. 379-414. 

RACHEL BOWMAN, SNL Slammed for controversial Menendez brothers skit, (Erişim:27.01.2025) https://www.dailymail.co.uk/tv/us/article-13983263/snl-menendez-brothers-halloween-skit-weekend-update.html.

SCOTT COHN, Beverly Hills Greed: Missteps that exposed the Menendez Brothers, (Erişim:27.01.2025) https://www.cnbc.com/2017/08/19/beverly-hills-greed-the-missteps-that-exposed-the-menendez-brothers.html.

SETH MORRIS, What Is the Flannel Doctrine of Imperfect Self-Defense?, (Erişim:27.01.2025), https://www.morrisdefense.com/what-is-the-flannel-doctrine-of-imperfect-self-defense.

SUSAN BUCKNER, Must All Jury Verdicts Be Unanimous?, (Erişim:27.01.2025), https://www.findlaw.com/litigation/legal-system/must-all-jury-verdicts-be-unanimous.html.

TIM OTT, The Menendez Brothers and O.J. Simpson Wew Once Jailhouse Pals, (Erişim:27.01.2025), https://www.biography.com/crime/a62297296/menendez-brothers-oj-simpson-jailed-together.

VINCENT J FELITTI, Relationship of Childhood Abuse and Household Dysfunction to Many of the Leading Causes of Death in Adults, American Journal of Preventive Medicine, C. 14, S. 4, 1998, s. 245-258

DİPNOT

1 Chelsey Sanchez, The True Story Behind the Menendez Brothers’ Murders, (Erişim:27.01.2025), https://www.harpersbazaar.com/culture/film-tv/a62385571/monsters-lyle-erik-menendez-murders-true-story-explained.

2 Julie Miller, How the Menendez Brothers’ Therapist and His Mistress Became the Murder Trial’s Circus Sideshow, (Erişim:27.01.2025), https://www.vanityfair.com/hollywood/story/menendez-brothers-therapist-jerry-oziel-judalon-smyth?srsltid=AfmBOoqlWM8jOgXcLYoWEJ6VLTHiowfAbnc7CsduhjS2Gu23h2AaW5mz.

3 Lois Timnick, From the Archives, Menendez Tapes Ruled Acceptable as Evidence, (Erişim:27.01.2025), https://www.latimes.com/local/la-me-menendez-19910321-story.html.

4 Constitution Annotated, Constitution of the United States, Article III (Erişim:27.01.2025) https://constitution.congress.gov/constitution/article-3/.

5 Constitution Annotated, Constitution of the United States, Sixth Amendment, (Erişim:27.01.2025) https://constitution.congress.gov/constitution/amendment-6/.

6 Constitution Annotated, Constitution of the United States, Fourteenth Amendment, (Erişim:27.01.2025) https://constitution.congress.gov/constitution/amendment-14/.

7 Susan Buckner, Must All Jury Verdicts Be Unanimous?, (Erişim:27.01.2025), https://www.findlaw.com/litigation/legal-system/must-all-jury-verdicts-be-unanimous.html.

8 Jordan Zakarin, Why the Menendez Brothers Killed Their Parents, (Erişim:27.01.2025), https:// www.biography.com/crime/menendez-brothers-murder-case-facts.

9 Amerikan ceza hukukunda, adam öldürme (manslaughter) ve cinayet (murder) ayırımı bulunmaktadır. Adam öldürme suçunda failin önceden yaptığı bir plan bulunmamakla birlikte, öfke gibi durumlar sonucunda neticenin gerçekleşmesine yönelik irade mevcutsa, kasten (voluntary manslaughter) veya ihmalkarlık veya dikkatsizlik sonucu taksiren adam öldürme suçu (involuntary manslaughter) gerçekleşebilir. Araçla adam öldürme olarak üçüncü bir grup daha bulunmaktadır. Adam öldürme suçu failleri, cinayete göre daha hafif cezalandırılmaktadır. Genellikle önceden tasarlanma durumunda, birinci dereceden cinayet suçu (first degree murder) gerçekleşecek olmakla birlikte, bu suçun faili ölüm cezası veya müebbet hapis gibi ağır sonuçlarla karşılaşabilecektir. Önceden tasarlamanın olmadığı kasıtlı öldürmelerde ise ikinci dereceden cinayet suçu (second degree murder) gündeme gelecektir. Sadece bazı eyalette bunlara ek olarak üçüncü derece cinayet suçu da bulunmaktadır. Ağır cinayet (felony murder) de ağır nitelikleri ve sonuçları olan bir suçtur ve soygun veya tecavüz gibi şiddet içeren suçlar sırasında gerçekleşen cinayetler, bu suç kapsamında değerlendirilmektedir. Maddi kazanç için işlenen cinayet, nefret suçları ve kamu görevlisinin öldürmek de ölüm cezası gerektiren cinayet (capital murder) kapsamında değerlendirilebilecektir. Alex Evans, The Difference Between Murder And Manslaughter As Defıned By Us Law, (Erişim:27.01.2025), https://www.lem.lu/pdf/trape/201920/EVANS,%20Alex_(4C3)_THE%20DIFFERENCE%20BETWEEN%20MURDER%20AND%20MANSLAUGHTER%20AS%20DEFINED%20BY%20US%20LAW.pdf.

10 Justia, Imperfect Self-Defense in Criminal Law Cases, (Erişim:27.01.2025) https://www.justia.com/criminal/defenses/imperfect-self-defense/.

11 Calm ‘n’ Caring, The Psychology of the Menendez Brothers, (Erişim:27.01.2025), https://calmandcaring.com/treatment-for-autism/f/the-psychlogy-of-the-menendez-brothers.

12 Natalie Morales/ Stephanie Slifer/ Chuck Stevenson, “Menendez brothers’ claims of abuse supported by newly discovered letter, new allegation. Will their convictions stand?”, (Erişim:27.01.2025), https://www.cbsnews.com/news/menendez-brothers-lyle-erik-abuse-claims-supported-by-newly-discovered-evidence-48-hours.

13 Anna North, Alan Dershowitz helped sex offender Jeffrey Epstein get a plea deal. Now he’s tweeting about age of consent laws, (Erişim:27.01.2025). https://www.vox.com/identities/2019/7/30/20746983/alan-dershowitz-jeffrey-epstein-sarah-ransome-giuffre.

14 Tim Ott, The Menendez Brothers and O. J. Simpson Wew Once Jailhouse Pals, (Erişim:27.01.2025), https://www.biography.com/crime/a62297296/menendez-brothers-oj-simpson-jailed-together.

15 Emily Shapiro/ Muriel Pearson/ Lauren Effron, Menendez brothers burst into tears during emotional prison reunion after decades apart, (Erişim:27.01.2025), https://abcnews.go.com/US/menendez-brothers-burst-tears-emotional-prison-reunion-decades/story?id=54281350.

16 Meredith Deliso, DA says he would reconsider resentencing only if Menendez brothers admit to ‘lies’, (Erişim:21.03.2025), https://abcnews.go.com/US/da-reconsider-resentencing-menendez-brothers-admit-lies/story?id=119967273.

17 Christopher B. Mueller/ Laird C. Kirkpatrick/ Liesa Richter, Evidence 5.35 Psychotherapist-Patient Privilege, (6th ed. Wolters Kluwer 2018), (Erişim:27.01.2025), https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3277054.

18 California Legislative Information, California Evidence Code, ARTICLE 7. Psychotherapist-Patient Privilege, (Erişim:27.01.2025), https://leginfo.legislature.ca.gov/faces/codes_displayText.xhtml?lawCode=EVID&division=8.&title=&part=&chapter=4.&article=7.

19 İsa Başbüyük, İletişim Sırasında Elde Edilen Gizli Ses Kayıtlarının Ceza Muhakemesinde Delil Olarak Kabul Edilebilirliği Sorunu, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 19, S. 1, 2017, s. 161-204. 

20 American Psychological Association, Menendez v. State of California, Amicus Brief, (Erişim:27.01.2025), https://www.apa.org/about/offices/ogc/amicus/menendez.

21 Courtney McGinley, How Therapist At Center of Menendez Brothers’ Case Broke Patient Privilege, (Erişim:27.01.2025), https://www.newsweek.com/menendez-brothers-lyle-erik-therapist-broke-patient-privilege-1957132.

22 Carol T. Li/ Matthew E.K. Hall/ Veronica Root Martinez, #MeToo & The Courts: The Impact of Social Movements on Federal Judicial Decisionmaking, (Erişim:27.01.2025), https://scholarlycommons.law.wlu.edu/wlulr-online/vol81/iss2/1.

23 Pınar Bacaksız/ Tuğba Bayzit, Yargıtay’ın Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlarda İspat Yaklaşımı, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 21, 2019, s. 379-414. 

24 Jodie Murphy-Oikonen/ Karen M cQ ue en / A ins ley M iller/ Lori Chambers/ Alexa Hieber t , Unfounded Sexual Assault: Women’s Experiences of Not Being Believed by the Police, (Erişim:27.01.2025), https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9136376.

25 Caroline Erentzen/ Regina Schuller, Battered Child Syndrome, Modern Scientific Evidence, 2015, s. 485-519, (Erişim:27.01.2025), https:// www.researchgate.net/publication/340935922_Battered_Child_Syndrome.

26 Vincent J Felitti, Relationship of Childhood Abuse and Household Dysfunction to Many of the Leading Causes of Death in Adults, American Journal of Preventive Medicine, C. 14, S. 4, 1998, s. 245-258. 

27 Namık Kemal Topçu, Meşru Savunma (İngiliz ve Amerikan Hukukuyla Karşılaştırmalı), Ankara 2022 s. 175-185.

28 Seth Morris, What Is the Flannel Doctrine of Imperfect Self-Defense?, (Erişim:27.01.2025), https://www.morrisdefense.com/what-is-the-flannel-doctrine-of-imperfect-self-defense.

29 Ali Tanju Sarıgül/ Hakan Gündüz, Meşru Savunmanın Sınırının Aşılması, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 27, S. 4, 2023, s. 391-442. 

30 İzzet Özgenç, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2024, s. 551. 

31 Justia, CALCRIM No. 522. Provocation: Effect on Degree of Murder, Judicial Council of California Criminal Jury Instructions (2024 edition), (Erişim:27.01.2025), https://www.justia.com/criminal/docs/calcrim/500/522.

32 Özgenç, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2024, s. 528.

33 Hakan Gündüz, Ceza Hukukunda Haksız Tahrik, Ankara 2024, s. 159. 

34 M uhamm e d D emire l / E lif Ergüne, Müteaddit Defa Cinsel Saldırı Suçunun Mağduru Olan Kadının “Muhtemel Cinsel Saldırıya” Binaen Faili Öldürmesine İlişkin “Birbiriyle Çelişen” İki Yargıtay Kararının Değerlendirilmesi, Prof. Dr. Türkan Rado’nun Anısına Armağan, İstanbul 2020, s. 165-178. 

35 Elif Kurt Kılıç, Kasten Öldürme Suçunun Tasarlayarak İşlenmesi Nitelikli Haline İlişkin Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2016/486 E., 2021/56 K., 25.01.2021 Künyeli Kararının Değerlendirilmesi, Karar İncelemeleri Dergisi, C. 1, S. 1-2 Haziran-Aralık 2022, 2023, s. 181-212. 

36 H. Kübra Ercoşkun Şenol, Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun Üzerine Bir İnceleme, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, C. 0, S. 13, 2019, s. 423-459.

37 Donna Pence/ Charles Wilson, The Role of Law Enforcement in the Response to Child Abuse and Neglect, (Erişim:27.01.2025), https://www.ojp.gov/pdffiles1/Digitization/139617NCJRS.pdf.

38 Hannah Frishberg, How TikTok put the Menendez brothers back in the spotlight, (Erişim:27.01.2025), https://nypost.com/2021/04/02/how-tiktokput-the-menendez-brothers-back-inthe-spotlight.

39 Cynthia McCormick Hibbert, Why the Menendez brothers’ allegations of sexual abuse are being taken seriously more than three decades after they killed their parents, (Erişim:27.01.2025), https://news.northeastern.edu/2024/10/22/menendez-brothers-abuse.

40 Factual America, Imperfect Self-Defense: Analyzing the Menendez Brothers’ Legal Strategy (Erişim:27.01.2025), https://www.factualamerica.com/the-menendez-brothers/imperfect-self-defense-analyzing-the-menendez-brothers-legal-strategy.

41 Ella O’Neal, Menendez Brothers: When Sexual Abuse Survivors Are Portrayed as Monsters, (Erişim:27.01.2025), https://safebae.org/menendez-brothers-when-sexual-abuse-survivors-are-portrayed-as-monsters.